196 



strument worden anders bij voorkeur waarnemingen op 

 sterren gedaan, uit vrees, dat de warmte der zon na- 

 deelig op het instrument zal werken; den vertikalen 

 cirkel aan de zijde waar bij beschenen wordt, zal uit- 

 zetten, en zoo de afgelezene hoogten onnauwkeurig doen 

 zijn. Wanneer ook telkens de zon minuten lang het 

 instrument beschijnt, dan is zulk een invloed te vreezen, 

 doch ik voerde eene wijze van waarnemen in, die maakte 

 dat de zon het instrument telkens niet meer dan eenige 

 seconden bescheen. 



Bij mijne waarnemingen werd ik steeds bijgestaan door 

 twee bedienden, waarvan de een den tijdmeter bij de waar- 

 neming dicht bij mij hield, de ander met een' indischen 

 zonnescherm mij en het instrument voor de zon beschutte, 

 en dien op het oogenblik der waarneming alleen verwij- 

 derde. Al spoedig kwam ik nu tot de volgende wijze van 

 observeeren, en ik geloof niet, dat die minder goede resul- 

 taten geeft, dan de waarnemingen op sterren. Er zijn in 

 het brandpunt van den kijker vijf horizontale draden ge- 

 spannen; *) de afstand der uiterste is omtrent = 17'. 

 Ik nam nu eerst waar den doorgang van den eersten 

 zonnerand voorbij den laatsten draad. Daar de middellijn 

 der zon omtrent 52' bedraagt, was de tweede rand nu 

 nog 15' van den eersten draad verwijderd, zoodat er nog 

 eene minuut tijd was, juist voldoende om het niveau en 

 de beide microscopen des vertikalen cirkels af te lezen , alvo- 

 rens de tweede rand den eersten draad bereikte. Onder dat 



') Deze uitdrukking is strikt genomen niet juist. Het universaal-instrumenj 

 heeft een' gebroken kijker; het dradennet is dus in een vertikaal vlak gespannen, 

 loodrecht op de horizontale as. De bedoelde draden zijn dan alleen horizontaal, 

 wanneer de kijker naar een punt van den horizon gericht is; is de kijker echter op 

 een ander punt gericht, dan maken de draden eenen hoek met eene horizontale lijn, 

 gelijk aan de hoogte van dat punt boven den horizon. Doch staat op dat punt 

 aan den hemel eene ster, die zich horizontaal beweegt, dan beweegt haar beeld 

 zich evenwijdig aan de bedoelde draden. Die draden vertegenwoordigen dus de 

 horizontale draden in een' gewonen meridiaankijker, wij zullen ze dus horizontale 

 draden blijven noemen. 



