199 



waarneming, van welke hoogte weder de straalbreking af? 

 hangt. 



Ik gebruikte bij deze berekening de volgende formulen: 



zijn a en a de rechte opklimmingen, 



d en d' de declinaties , 

 der gebruikte sterren, zuidelijk positief, 



u en u' hare uurhoeken , 



m, n en ri hulphoeken, 



b de breedte der plaats, zuidelijk positief, 



h en h' de hoogten der sterren, 



r en r' de voor thermometer en barometer verbeterde 

 straalbreking, 



A haar afstand. 



Hetzij de afstand <of> 45° is, is ter berekening van 

 den afstand eene zeer gemakkelijke formule: 



sin. \{a — a') \/ cos. d cos. d' 



tq. m = — 



J Oir» 



sin. 4- A = 



{d—d') 

 sin. -k(d — d') 



cos. m 



Als de afstand) 45° is, is aan te bevelen: 

 cos. A = sin. d sin. d' _|_ cos. d cos. d' cos. (a — a') , 

 wordende bij de optelling dezer termen de optellingstafels 

 van Zech gebruikt. Tot controle gebruikte ik immer beide 

 formulen, ten minste voor afstanden) 20°. 

 Voor de hoogte der eerste ster: 



cot. n = cos. U cot. d 9 

 cos. (b — n) sin. d 



sin. h = 



sin. n 



en voor die der andere ster overeenkomstige formulen. 



De invloed der straalbreking bestaat uit vier termen: 



sin. h' tg. h 



cos. h sin. A "*" cot. A 



sin. h tg h' 



f> — m _i_ ip • 



cos. h sin. A cot. A 



De berekening geschiedde gemakshalve op gedrukte sche- 



maas, en kostte op die wijze betrekkelijk weinig tijd. Ik 



