209 



der noniën vallen, daar kan, wanneer de indexfout van 

 den cirkel met behulp der zon bepaald wordt, die correc- 

 tie gerust achterwege blijven, althans wanneer de index- 

 fout klein is. 



Want nemen wij eens aan, dat de middellijn der zon, 

 zoo als in het begin van April en het eind van September, 

 juist 52' bedraagt, dan wordt de indexfout op de zon ge- 

 vonden door de aflezing op de noniën van 32' -f index- 

 fout *) en — 32' -f indexfout, d. i. — 40' + 8' -f indexfout. 



Moeten dus, wegens foutieve grootte der verdeelingen 

 van eenen nonius de aflezingen allen evenredige correctiën 

 ondergaan, dan is die correctie voor de bepaling der in- 

 dexfout 4- I corr. (2' -fr indexfout) -f- corr. (8 7 -f- index- 

 fout) j = corr. (5' -f indexfout.) 



Neemt men nu eene reeks hoogten of andere steeds toe- 

 of afnemende hoeken, zoodat de aflezingen op alle deelen 

 van den nonius vallen, dan zal de gemiddelde aflezing, 

 de graden en tientallen van minuten niet mede rekenende, 

 in de meeste gevallen niet veel van o' verschillen. De 

 correctie voor zulk een midden zal dus niet veel verschil- 

 len van de zoo even gevondene correctie voor de bepa- 

 ling der indexfout. 



Overigens spreekt het van zelf dat alleen , wanneer de 

 grootste nauwkeurigheid verlangd wordt, eene correctie, 

 zoo als bij ons instrument, die tot geen hooger bedrag 

 dan 5", 5 kan opklimmen, in rekening behoeft te worden 

 gebracht. 



Bij zonshoogte boven de kim, waar de onzekerheid der 

 kimduiking tienmaal meer bedraagt, is dus van eene toe- 

 passing van die correctie geen sprake. 



Ook de aflezingen der beide tegenoverstaande paren no- 

 niën, heb ik met elkander vergeleken en de volgende re- 

 sultaten gekregen : 



*) Men beschouwe hier indexfout als hebbende dezelfde waarde, maar eenander 

 algebraïsch teeken, dan indexcorrectie. 



