256 



Daarover heb ik reeds mededeeling gedaan bij brief van 

 5 November 1863, (Natuurk. Tijds. XXIV, 255,278.) 



9. Ontdekte gevaren in straat Madoera 



Alhoewel in vroegere jaren de vaart door de breede zee- 

 straat, tusschen de noordkust van oostelijk Java en de 

 zuidkust van het eiland Madoera, immer de voorname 

 zeeweg was naar de ooster-eilanden , zoo schijnt de kennis 

 in kaart zeer achterlijk te zijn gebleven; ofwel zijn de 

 gevaren in die zee eerst later opgekomen. Van het ver- 

 ongelukken van vaartuigen , sinds de eerste beschrevene 

 togten in 1511, is mij nog niets voorgekomen, waaruit 

 eenig vermoeden rijst, dat de klippen en banken in Straat- 

 Madoera van later tijd zijn opgerezen. Evenwel was er, 

 nog in 1775, gegronde klagt tegen de gebrekkige kaarten, 

 tegen de geheimhouding bij de comp. regering. En voor 

 de juistheid der latere kaarten vond ik in Maart 1845 nog 

 eenig bewijs. Naar eene kaart van de straat, 1837, door 

 Jacob Swart uitgegeven, zoude ik voor Tandjong-Bedoe- 

 lan bij Paiton geankerd , op een halve paal van wal en 

 vijf vadem, eigenlijk geheel op den wal hebben gelegen, 

 (Indisch Archief, 1, 1849, blz. 250,) volgens die kaart. 



De mij bekende kaarten van dit zee- en kustdeel zijn 

 weinige. Stavorinus 1774; — van der Ploff 1787; — Busscher 

 1820, — J. Swart 1837, om van de algemeene alleen melding 

 te maken. Van de speciale kaarten in straat Madoera kwamen 

 mij voor: 1804 van Gornelius, — kust Madoera, zoomede die 

 van 1822, van Fokker, — Soemenap, — ongerekend over 

 de zeeëngte van Soerabaya, nader te beschouwen. 



Door de vermoedelijke rijzing van den zeebodem in Straat- 

 Madoera en de noordkust van Java, raakten in 1820, Fe- 

 bruarij , het schip Fadohlgair bij Tandjong Bedoelan , (Pai- 

 ton-kraksan) , — en in December 1860 een Hollandsen 

 schip bij Kraksan aan den grond. Beide weten het aan 

 de verkeerde kaarten; dus met veertig jaren tijdsverschil» 

 Aan dit deel der kust is het van algemeene bekendheid , 

 dat de stranden allengs verbreeden , de kustzee meer en 



