258 



derd jaren reeds bekend te zijn. Ik vind de aanduiding 

 reeds vóór 1773 , opnamen in 1822 en 1824. De uitbreiding 

 zal meer aan de bekende werkkracht der koraaldieren dan 

 aan opheffing kunnen worden toegeschreven; niettemin is 

 opmerkelijk, dat in de nabijheid eerst in late jaren nieuwe 

 dito klippen zijn gevonden, als: 1822, 1824, 1841, 1849 

 nog, het zoogenaamde «oudwijf," Karang-Boera, Zwartzand, 

 Karang-katong, alle west en nabij den meridiaan van Pro- 

 bolinggo, en dien van Tandjong-Pamekasan. Op de kaart 

 van Melvill- Versteeg worden ook aangeduid, de tot 1856 

 bekend gewordene gevaren, vroeger onbekend, onbemerkt. 



10. De delta van Soerabaya. 



Of de wateren verminderen, zoowel langs de noord- en 

 oostkust, óf de kust wordt door aanspoeling opgehoogd, 

 óf de bodem wordt opgeheven. 



De hoofdrivier, de eenige waterader binnenlands, is de 

 Brantas, wier bedding hooger en hooger wordt; en toch 

 worden de vroeger bevloeide landen droog en blijven droog. 



Het zuiderdeel, twee districten, genaamd Rawapoeloe, 

 waren voor zestig jaren nog indedaad, zooals de naam 

 aanduidt, eiland-Moeras en Moeras-eiland. Dit is oogge- 

 tuigenis van nog levende tijdgenooten. 



De oostkust der delta is, een paal breedte in zee, en 

 langs een oever van zeven uren gaans, aangewassen en 

 aanwassende , vermoedelijk in opheffing. 



Daar, waar nu het geheele maritiem-etablissement ge- 

 bouwd is, aan zee om de noord, daar deed Daendels in 

 1809 het fortje Kalimas op een eiland bouwen. Dat fortje 

 en eiland en omgeving heb ik zelf nog gezien. 



In 1807 liep de weg van Grissee naar Soerabaya verre 

 om de zuid; en de bogt, nu de Pishoek geheten, noord- 

 westerdeel der delta-oevers, ging toen diep landwaarts in. 

 In 1832 werd de tegenwoordige weg van Soerabaya, de 

 stad, regt westwaarts langs de kust en door de kustmoe- 

 rassen aangelegd. Thans is het land aan beide zijden van 

 dien weg nog wel in wording, Tambakland, maar hier 



