261 



Uit de volgende opgaven van zeevaarders en kaarten, 

 van 1521 tot 1845 zal blijken, dat er voor en in den noor- 

 dei -ingang der engte weleer een eiland lag, dat thans met 

 den Javawal (Mengari) verbonden moet zijn, en dat in 

 1619 nog heette: Mallemans-eiland ; in 1655 nog Dolle- 

 mans eiland, en dat de engte \roeger veel breeder was. 

 De aan die engte gelegen en beschreven steden waren, 

 Arosbaya, Grissee, Jortan , Soerabaya. 



1521. De Brito zeilde eerst naar de haven van Toeban , 

 vervolgens naar Grissee „de stapelplaats" in deze gewesten. 

 „En dewijl het eiland Madoera tegenover Grissee tot een 

 „bezoek uitnoodigde , zond Brito een sloep daarheen met 

 „zeventien mannen, die eene fraaije rivier met lieffelijke 

 „boorden , (oevers) , binnenzeilden , waar vele vruchtboomen 

 „groeiden, Durioins (Doerian) , en Macas (Mangga). Het 

 „bootsvolk daarop verlekkerd, verliet de sloep en deed 

 „zich te goed aan die vruchten. Maar het landsvolk viel 

 „nu in de sloep, en nam al het bootsvolk gevangen; en 

 „alleen door tusschenkomst van den Seignore do Agacim", 

 (heer te Grissee , opperhoofd) , verkreeg het volk de vrijheid 

 „weder". Hier moet men denken aan den zeearm, die 

 weleer Sambilangan van het overige Madoera scheidde, 

 (nu nog een smal kanaal), dan wel de rivier van Arosbaya. 



Arosbaya, nu eene vereeniging van hutten, met een 

 paar huizen van kalksteen, ligt voorzeker, wat de stand- 

 plaats dier huizen aangaat, nog op dezelfde plaats als drie 

 eeuwen geleden. Ik heb in 1865 de plaats, de omgeving, 

 de rivier, en geheel de westkust van dit deel van Madoera 

 af en langs gevaren , geloopen en gereden , om historisch- 

 geographische vergelijkingen temaken, en heb menigmaal 

 aan de juistheid der vroeger bekende opgaven van de eer- 

 ste Hollandsche zeevaarders getwijfeld, tot dat de uitgave 

 der origineele journalen door de Jonge, in 1864 betere aan- 

 wijzing voor geloof baarheid gaven. Ik wensch hier eerst 

 de voorstelling van 1596 en 1599 te geven, en daarna de 

 bevinding in 1865. 



