265 



«Wij hadden dit ook willen doen , maar de Admiraal 

 was bij Arosbaya wachtende/' 



Dit geldt de Trechter. Het diepste water is thans 

 achtenvijftig voet, of 6^ vadem. De aanduiding van dat 

 «oostgat 11 is echter niet juist te vergelijken. 



fn zijne memorie van 1600 zegt Jacob van Heemskerk: 

 «'t Noordgat heeft drie vaam water, kleigrond. 't Oostgat 

 is diep zeven vadem." 



In de reis April 1602 en nader, is de opgave verschil- 

 lend als : 



«Vonden maar veertien voet water in het oostgat. (de 

 Jonge II 515, J. van Heemskerk 1602). 



«Vonden in 't westen, tusschen Java en Madoera, maar 

 15 of 16 voet water. (Prevost, XII, 394, 1609. Verhoe- 

 ven.) 



»Wij werden bericht, dat tusschen den hoek van Java 

 «en Madoera, benoorden Grissee, bij het eilandje aldaar ge- 

 «legen, dat men bij 't inzeilen aan stuurboord laat liggen , 

 «zeer opgedroogd is. Daar placht te zijn omtrent 15 voe- 

 »ten waters. Laat het en passant diepen, het Jood gebrui- 

 «kende. 11 (Bat. Res. 9 Maart 1653, Delfs. Tijds. V. 54.) 



Dus van 1599, 1602, tot 1653 groote verschillen over 

 de diepte — het diepste — van het naauwe vaarwater. Wei- 

 ligt moeten het «vadems 11 van 1655 en niet «voeten" zijn. 



Van Heemskerk liet op 29 Januarij 1599 het oostgat 

 looden „6 en 7 vadem." (De Jonge, II. 411.) 



Werd in 1602 verhinderd door dat „oostgat" te zeilen 

 omdat hij maar 14 voeten water vond (ib. 515.) 



Deze twee opgaven van denzelfden persoon zijn zonder- 

 ling, en ontnemen veel voor de vermoedens van mogelijke 

 sluiting der zeeëngte — veel voor de geloof baarheid in 't 

 zeemanschap , van 't vaarwater zelf. 



12. Over het eiland zelf, dat in 1655 aan „stuurboord" 

 moest blijven, dus het tegenwoordige „Mengari," delta der 

 Solorivier, — is mij het volgende voorgekomen. 



1524 — 1580. Kaartje van Levanha Joao. 



