271 



loodsmanskoers, zeilden door tot Grissee, zooals het jour- 

 naal aanduidt, koers digt onder den Madoerawal. Indien 

 koers is thans meer water.) 



Voor de tegenwoordige kennis der engte, zoo als die 

 20 jaren geleden duidelijker dan vroeger bekend is ge- 

 worden, kunnen dienen: de kaart der vaarwaters naar 

 Soerabaya, van Jansen, 1848, en de zeemansgids van 

 Melviil van Carnbee, 1849. Van de laatst voorgaande 

 opname in 1804 door den luitenant Frans Loriaux , heb 

 ik een zuiver origineel ex. in hs. gedeponeerd in de boe- 

 kerij van de Kon. Nat. Ver. 



Van vroegere kaarten , waarmede de Bat. Regering en 

 de Comp. zeer geheimzinnig was , zoo als wij uit Stavori- 

 nus kunnen lezen, is mij alleen die kaart bekend, die 

 bij het werk van dezen schrijver gevoegd is, en de kaart 

 van J. van den Bosch, speciaal voor de «haven van Soe- 

 rabaya. 11 De eerste is van vóór 1775. Stavorinus was 

 zeeman, kwam echter niet te Soerabaya, maar zijne kaart 

 duidt aan : het eiland middens vaarwaters en de bank, nu de 

 zeebank , en de passage aan beide zijden , de wester zeer 

 eng, en bijna gesloten, (het Valsche Gat van 1746.) Ook Sem- 

 bilangan is nog als eiland aangeduid. Het oostergat is als 

 in 1746, door een dwarsbank tot bij Madoera bijna gesloten. 



De speciale kaart van den luitenant-kapitein-majoor 

 1802 — 10, van den Bosch, schijnt eene kopij van die van 

 1804 te zijn, met eenige bijvoeging. Het eiland van Ma- 

 narie is nog vrij, delta: de Madoera-kust is zeer onjuist, 

 en in haar ongebroken geheel. De groote zeebank is als 

 »zandbank" aangeduid, met de passage langs Sedayoe en 

 het fort Lodewijk; de engte zeer breed, diepte tot 12 va- 

 dem, en voor Grissee 11. Van den Bosch verzekerde in 

 1818, dat die kaart zeer naauwkeurig was? 



13. Over de Westkust van Madoera. 



De oude kaarten, boven aangehaald, van die van 1524 

 tot 1776 , duiden een deel dier westkust aan als afgescheurd, 

 eilandvormig. 



