291 



tavia met platen 4° 1782, het Xde Boek, zijn over de 

 luehtgesteldheid en voornaamste ziekten van Batavia, hoofd- 

 zakelijk het 2de en 5de boek van de Medicina Indorum , 

 uitgegeven in 1642, gevolgd. Dit werk over Batavia is in 

 het hoogduitsch door den hoogleeraar in de wiskunde te 

 Wittenberg, Johannes Jacob Ebert vertaald, Leipzigl785. 

 En waarlijk, 150 jaren na Bontius dood, was zijne beschrij- 

 ving over de endemische ziekten van Batavia, tijdens de 

 belegeringen in 1628 en 1629 waargenomen, nog van 

 blijvend gezag, doch wij kunnen de verklaring afleggen, 

 dat bij onze Britsch-Iudische ambtgenooten onze beroemde 

 landgenoot beter bekend is dan onder ons; hetgeen wij 

 hoofdzakelijk aan de Engelsche vertaling, waarnaast de 

 tekst gevoegd is, toeschrijven, ofschoon de meeste engel- 

 sche schrijvers, vóór die vertaling dezer eeuw, van het 

 oorspronkelijke werk gebruik gemaakt hebben. 



Onze hooggeachte leermeester G. Pruijs van der Hoeven 

 heeft Bontius meermalen aangehaald in zijn »Ars medica" 

 J ) en «Historia morborum." 2 ) 



De geschiedschrijvers van Oost-I ndië hebben zelden Bon- 

 tius gelezen. 



S. de Vries heeft in zijne «curieuse aenmerekingen der 

 bijsonderste Oost- en West- Indische vervvonderenswaerdige 

 dingen, 4 deelen 1682, 11 met vrucht de uitgaaf van Piso ge- 

 raadpleegd bij de beschrijving van Batavia's lucht- en weers- 

 gesteldheid en andere zaken ; doch de opper-chirurgyn 

 Wouter Schoutens, in zijne »gedenk\vaerdige reijsen naar 

 Oostrlndiën 1708, ode druk, 11 noemt de pennevruchten van 

 Bontius evenmin als Valentyn, in zijn Oud en Nieuw 

 Oost-ïndiën 1726. 



Schoutens 3 ) zal geen latijn verstaan hebben, doch dit 

 kan van Ds. Valentyn niet gezegd worden. Wanneer de 



*j Arte medica, L. B, 1840, L. I p, alt. p. 258. 

 2 j De historia morborum L. B. 184G, p. 192. 



3 j Schoutens was in Maart 1658 met eenen Mr. Stuffianis op het 0. I. huis 

 te Amsterdam op eenen dag geëxamineerd en aangenomen p. 323. 



DL. XXX 19 



