503 



te bekrompen of te ongezond voor de vele lijders van Ba- 

 tavia en van de vloot geweest zijn. De schepen op de 

 reede werden toen door het klein geschut des kasteel s 

 gedekt. 



Dat het nosocomiura batavicum, waarvan onze Archiater 

 vaak spreekt, gedurende het beleg van 1628 verlaten is ge- 

 worden, daar het nabij dat gedeelte van het zuidereinde 

 der stad lag, hetwelk door de onzen afgesneden, verbrand 

 en geslecht is om het andere deel beter te kunnen verde- 

 digen, kan moeielijk aangenomen worden, daar Bontius 

 gedurende 1629 gewonde lijders naar dat Nosocomium 

 opzond, waarvan Magister Andreas Duraeus, chirurgijn 

 was *) , terwijl Magister Adamus chirurgijn van het kas- 

 teel genoemd wordt 



Bontius zegt wel, dat hij in 1628 op het gezicht van 

 den naderenden vijand , het hout rondom de stad door de 

 onzen en Chinezen zag vellen, om een beter uitzicht op 

 de vijandelijke legerkampen te hebben, doch spreekt niet 

 van het vernielen van zijn nosocomium batavicum 2 ). Na 

 de zieken in dat gesticht bezocht te hebben , ging hij vaak 

 met zijnen vriend Duraeus eene wandeling langs de stads- 

 wallen of langs de oevers der rivier of in het gevelde 

 bosch maken 3 ). 



Op deze morgenwandelingen sprak hij over de kunst 

 om de gezondheid te bewaren ; ook zag hij allerlei die- 

 ren en planten. Van tijgers, rhinocerossen , krokodillen, 

 slangen, salamandra indica (gecco) admodum venenosa , vol- 

 gens onzen natuurkundige , en andere dieren , in de nabijheid 

 der stad levende, verhaalt hij soms aardige geschiedenissen. 



Boven vele der 62 hoofdstukken, handelende over de 

 planten , die hij te Batavia naar de natuur heeft ge- 

 teekend , of nu en dan heeft laten teekenen, staan ver- 

 zen, die getuigen van de gemakkelijkheid, waarmede de 



») Pap. 38 Obs. X. 



a) Pag. 54 en 55. Lib. V. 



») Pag. 3 en 54. 



