311 



Hij zegt, de inlander houdt meer van plaatselijke middelen 

 dan van drankjes in te nemen, en zelden anders dan in 

 hooge noodzakelijkheid gebruikt hij die, vooral zeer sterke 

 middelen *) , hetgeen hij minder dwaas vindt, dan gelijk in 

 het vaderland bij de minste ongesteldheid terstond zonder 

 oordeel pillen of drankjes te slikken ; of zich meer om eene 

 aardigheid dan uit dringende noodzakelijkheid de ader te 

 laten openen, maar de inlandsche bevolking zorgt door 

 onthouding en gepaste leefwijze dat het lichaam, behalve door 

 de natuur, iets kwaads geschiede, daar hij wel weet, dat men 

 niet, even als lekkernijen, geneesmiddelen moet gebruiken. 



Bontius meende verder, dat bij die gelukkige neiging der 

 bevolking om geene geneesmiddelen uit liefhebberij te ge- 

 bruiken , de natuur heeft willen zorgen , dat tegen de plaat- 

 selijke ziekten, als dysenteria, spasmus en anderen, de grond 

 vele zuurachtige en samentrekkende planten en kruiden 

 konde voortbrengen. Hij toch meende, dat iedere plaats ge- 

 neesmiddelen voor hare eigenaardige ziekten opleverde 2 ). 



De ervaring heeft later bewezen , dat overal ter wereld 

 menschen zijn, die zich ziek maken door de hygiène te 

 verwaarloozen en immer allerlei geneesmiddelen in te nemen, 

 en dat de menschen uit verschillende oorden der wereld 

 elkander moeten bijstaan met stoffelijke en intellectueele 

 middelen; ofschoon velen gezond blijven, als zij aan hun 

 lot overgelaten worden, doch de atmospheer, waarin zij 

 leven, niet verpesten. 



Mocht onze schrijver den inlander te veel boven den Eu- 

 ropeaan gesteld hebben, dan bedenke men wel, dat de 

 bestanddeelen der Europeesche gemeente toen ten tijde niet 

 gelijk waren aan de tegenwoordige en dat de inlanders, 

 waarmede Bontius in aanraking kwam, veelal welgestelde 

 menschen waren, die met den handel in betrekking ston- 

 den. In de hospitalen waren Enropeesche matrozen, sol- 

 daten en compagnie's bedienden. 



l ) Pag. 114. 

 *) Pag. 115. 



