314 



kruidkundige, in andere zaken tamelijk onnoozel, eene zoo 

 nauwkeurige kennis van kruiden en planten bezitten, dat 

 zelfs de zeergeleerde Pavius, als hij uit zijn graf verrees, 

 zonder eenigen twijfel van die onbeschaafde menschen 

 / zoude leeren l ). 



Op eene andere plaats verklaart onze geneesheer, dat 

 iedere maleische vrouw zonder moeite de genees- en ver- 

 loskunde uitoefent en dat hij zich liever aan haar toever- 

 trouwt, dan aan eenen pedanten medicus of chirurgijn, 

 die zonder eenige ondervinding pas de school verlaten 

 heeft 2 ). Eene dergelijke achterstelling van eenen europee- 

 schen jeugdigen ambtgenoot voor eene indische kwakzal- 

 veresse zoude in deze dagen den ouderen geneesheer niet 

 betamen. Maar wanneer wij nagaan, op welke wijze vroe- 

 ger sommige lieden afgericht werden tot genees- en heel- 

 kundige, dan mogen wij onzen Archiater niet te hard val- 

 len , als hij zegt: »ac (ut fatear quod res est) ego me il- 

 wlarum manibus libentius commiserim quam sciolo alicui 

 »medico vel chirurgo arroganti , e scolis studia in umbra 

 »educata, et inflatam praesumptionem , prae se ferenti , et 

 »sine ulla experientia, medici solummodo in charta, tarnen 

 »(si Dis placet) rationales dici voluut." 



Wij hebben zoo even gezegd , waarin toen ten tijde de 

 botanische studie hoofdzakelijk bestond. Volgens smaak 

 en reuk werden de medicinale planten voor koud of warm, 

 droog of vochtig, opdroogend en samentrekkend, ja soms 

 koud en warm te gelijk, zooals de ananas 3 ) gehouden, 

 en de planten in geneeskrachtige, eetbare en vergiftige 

 onderscheiden. Bontius sprak zelden in Galenischen trant 

 over den graad. Hij was wars van de in Europa heer- 

 schende, schoolsche begrippen, maar toch sprak hij nu en 

 dan van warm en koud, droog en vochtig, als hij de ge- 



») Pag. 12, 132 en 160. 

 3) Pag. 150. 

 ») Pag. 146, 



