319 



tegen de Javanen van Mataram in langen tijd niet in de 

 stad te koop aangeboden '), maar nu weder in groote hoe- 

 veelheid aangebracht was, nadat men van die oorlogenen 

 van de vrees voor de Javanen eenigszins bekwam , merkt 

 Bontius op, dat Garcia ab Orta het bespottelijke verhaal 

 van sommige menschen mededeelt, alsof de koeien aan 

 diarrhoea lijden door cassiabladeren te eten. 



tiet komt onzen geneesheer voor, dat de landen, onder 

 of nabij den evenaar gelegen , eene warme en vochtige lucht 

 bezitten, die de longen , lever, maag, milt en het darmkanaal 

 der koeien doet verrotten en op die wijze de fluxus intes- 

 tinorum ac hepatis te voorschijn roept 2 ). 



Als hij deze woorden had laten drukken, dan zou hij 

 zonder eenigen twijfel, over eene warme en vochtige lucht, 

 door insecten vergiftigende moerasdampen besmet, ge- 

 sproken hebben; want dat was zijne meening. Hoe dit zij , 

 zoude Bontius bij eene ziekte onder het vee lijkopeningen 

 gedaan hebben? 



Als hij zegt aër, qui visceribus etc. putredinem inurit, 

 alsdan denken wij aan het zwart pigment, dat hij ge- 

 zien kan hebben in de ingewanden der koeien. 



Wij veronderstellen, dat Bontius na die lijkopeningen 

 alras tot de overtuiging is gekomen, dat de hoog opgevij- 

 zelde middelen tegen contagieuse of liever door onzuivere 

 lucht voortgebrachte dysenterie, volgens hem eene vergif- 

 tigings-ziekte, vaak niets helpen en dat het gemakkelijker 

 is, gezegde ziekte te voorkomen, dan te genezen. 



Is het te verwonderen, dat onze Archiater, vaak teleur- 

 gesteld door de ijdele praatjes der inlandsche geneesheeren, 

 dacht aan de Salernische school 4 ),van waar hij, te Leiden 

 zijnde, zooveel gehoord en zonder twijfel gelezen had? 



Waarom nam hij zijn toevlucht tot de voorkomingsge- 



l ) Pag. 101. 



2 j Pag. 102. 



3 ) Pag. 33 in 12°. 



«) Pag. 158. 



