320 



zondheidsleer en waarom schreef hij, na zieken behandeld 

 en lijken geopend te hebben, zijn diaeta sanorum , of zijn 

 boek »de conservanda valetudine ," nadat hij een jaar te 

 voren ] ) zijne aanteekeningen op het werk van Garcia ab 

 Orta geschreven had, waarvan G. Piso vele hoofdstukken 

 gedeeltelijk of in hun geheel niet overgenomen heeft, daar 

 hij die terugvond in zijn Historia animalium et Historia 

 plantarum; ook een bewijs, dat Bontius die twee laatst 

 genoemde boeken niet gereed gemaakt heeft voor de pers. 

 En wie weet, hoe veel uit die boeken zoude geschrapt 

 zijn, als Bontius ernstig nagedacht had over de door hem 

 reeds terecht genoemde vergiftigingsziekten van Batavia, 

 nadat hij de oorzaken der onzuivere lucht van die plaats 

 en hare omstreken meer en meer begon te leeren kennen a ). 

 Hij zocht naar antidota. 



Waarom schrijft hij met eenige bijtende spotternij bij 

 zijne Verbena Indica 3 ) over die Indische oude vrouwen , 

 die bovennatuurlijke krachten aan die plant toeze°j>en? 



Öp vele plaatsen in zijne historia plantarum heeft hij 

 die indische vrouwen hemelhoog geprezen, doch ter aan- 

 gehaalde plaatse, zegt hij, met een omhaal van woorden, 

 dat over de gelieele wereld dwaze oude vrouwen zijn, die 

 eene ongeneesbare, zotte gewoonte bezitten , om aan allerlei 

 nietigheden en berispelijke handelingen waarde te hechten. 



Ook zijn eenige dier vrouwen naar zijne meening zeer 

 goede giftmengsters en dengene, dien zij kwaad willen, zen- 

 den zij naar de benedenwereld. Hierin wijken zij niet 

 voor de Italianen, volgens onzen waarnemer i ). 



Op vele plaatsen wordt de verklaring door hem afgelegd, 

 dat hij niet licht- of bijgeloovig is, zoodat men genegen is 

 te denken »qui s'excuse, s'accuse" alhoewel Bontius met Ho- 

 ratius Epist. ad Numicium zong: 



1 ) Pag. 13 edit, 12». 



2 ) Pag. 3. en 40. 



3 ) Pag. 151. 

 *) Pag. UI. 



