523 



De genoemde wortel geweekt en daarna geroosterd zijnde, 

 werd in de plaats van rijst gegeten, waaraan in het vijandelijk 

 leger groot gebrek was. Men had weinig rijst medegeno- 

 men, omdat men gedacht had ons in eenen aanval te 

 kunnen overrompelen. Over het gebruik van de colo- 

 casia zal niemand zich verwonderen, die weet, dat in 

 West-ïndië de wortel van de cassave als brood genuttigd 

 wordt; maar het versche sap van dien wortel is een snel- 

 werkend vergift '). Doch laat ons tot ons onderwerp terug- 

 keeren, zegt onze schrijver. 



Bij dit alles kwam het drinken van ziltig water; want 

 door den zeewind stroomde gedurende den vloed het zee- 

 water in de rivier, waardoor het rivierwater zilt werd, 

 en om de belegeraars durfden de onzen het rivierwater 

 niet van boven te halen. Daarbij wemelde de door de 

 drijvende 2 ) lijken geïnfecteerde rivier van wormen. 



Bij al het vermelde kwam een zeer vochtig en zeer 

 warm jaargetij , tengevolge van den toen ter tijde aan- 

 houdenden regen van September (1628) tot aan het begin 

 van Februari (1629) en van de zon staande boven ons 

 hoofd in de aequinocliaallinie. 



Alle die oorzaken troffen ook mij , zegt onze geneesheer. 

 Vier maanden lang verkeerde hij in groot levensgevaar. 

 Eerst trof hem eene brandende koorts, daarop dysenterie, 

 en eindelijk die soort van verlamming , welke hij beri-beri 

 genoemd heeft, waardoor hij voor eene maand buitenstaat 

 gesteld werd om iets uit te voeren 8 ). 



Uit het hoofdstuk over de beri-beri blijkt, dat eene 



*) Op pag. 144 Hist. plant, zegt onze schrijver, dat de colocasia gedurende het 

 beleg in het vijandelijk leger eene doodelijke dysenterie veroorzaakt heeft. De 

 vijand was door honger genoodzaakt dezen wortel nagenoeg alleen gedurende eenige 

 weken te eten, omdat de voorraad rijst, komende van Tagal en bestemd voor de 

 belegeraars, door de onzen onderschept en verbrand was. Er waren natuurlijk nog 

 vele andere oorzaken, die ziekten onder het vijandelijk leger te weeg brachten, 

 doch die Bontius, ze bekend veronderstellend, niet opgeeft. 



3 ) Pag. 8. 



») Pag. 40, 113, 134, 142, 152, 153, 158. 



DL. XXX 21 



