324 



maand lang zijne stem zóó zwak was, dat zij die naast hem 

 zaten, hem ter nauwernood konden verstaan ] ). 



Omdat de geheele familie Bontius aan de beri-beri 

 geleden heeft, wenschten wij wel te weten, of zij in eene 

 benedenwoning der kompagnie gehuisvest waren en of dat 

 op hem ziet, als hij zegt, bijaldien iemand genoodzaakt 

 wordt in eene benedenwoning tehuizen? Door de vochtig- 

 heid en warmte van den grond, welke beide de verrotting 

 bevorderen, hield hij terecht de bovenwoningen voor veel 

 gezonder, omdat zij drooger zijn s ). 



Toen ten tijde werd veel, maar niet altijd djatiehout 

 gebruikt, want onze schrijver spreekt van zware balken 

 in groote huizen, die van binnen geheel door den wurm en 

 de witte mieren verteerd waren , ofschoon die balken er 

 van buiten gaaf uitzagen 8 ). 



Wanneer wij bij het reeds gezegde nog dit opteekenen , 

 wat Bontius van de lucht van Batavia's omstreken , van de 

 poelen en moerassen, van de toenmalige ongezonde berg- 

 winden en van het rivierwater gezegd heeft 4 ), dan kunnen 

 wij ons zeer goed voorstellen, dat hij de plaatselijke ziek- 

 ten van Batavia voor verschijnselen van eene lucht- en 

 water- vergiftiging hield. Voor en tijdens het beleg werden 

 reduiten opgericht, grachten gegraven, hout geveld, tui- 

 nen en erven in moerassen herschapen. De menschen, die 

 aan de westzijde der groote rivier woonden , en de En- 

 gelschen uit hunne factorij, verlieten hunne huizen, die 

 zoo veel mogelijk door de onzen onmiddelijk omver ge- 

 haald, of even als het Engelsche huis en de brug door den 

 vijand in brand gestoken werden. Men trok naar het 

 beste deel der stad , hetgeen afgesloten en verdedigd werd. 

 De chineezen bezorgden ons klapper-boomen , die door 



l ) Pag. 17. 

 *) Pag. 56 en 57. 

 ») Pap. 107. 

 «) Pag. 1. 



