329 



tuurkundige van onnoozele vrouwen gehoord heeft, voor 

 goede munt opgenomen en hetgeen hij over de gezond- 

 heidsleer schreef, weinig of niet geacht hehben. 



Had men uit zijne geschriften, uit het verhaal van de 

 «eerste en tweede belegeringhen der stadt Batavia in 't co- 

 ninckrijck van Jacatra, Anno 1628, en A°. 1629 (door 

 een ooggetuige) en naar de kaart, voorstellende de bele- 

 gering van de stad Batavia 1628 van Frans Flors van 

 Berkenrode, te vinden in de Bijdragen tot de taal- land- en 

 volkenkunde van Nederlandsch-Indië (Tijdschrift van het 

 Koninklijk instituut voor de taal- land- en volkende van 

 Ned. Indie) III D. p. 288—312 en nieuwe volgreeks II D. 

 p. 305 — 512 's Gravenhage 1854 en 1859, of uit andere 

 werken en naar andere plannen eene geneeskundige plaatsbe- 

 schrijving en plan van Batavia gedurende 1627 — 1632 

 samengesteld en de plaatselijke invloeden meer en meer 

 volgens de vorderingen der natuurkundige wetenschappen 

 bestudeerd, dan waren in ons tropisch klimaat de mias- 

 mata en contagia als de hoofdbronnen der hier heer- 

 schende ziekten algemeen aangenomen ; dan zoude men, 

 met onzen Archiater Bontius, wel begrepen hebben, dat in 

 een warm en vochtig klimaat, elk stilstaand water en 

 moeras, elke oorzaak van luchtbederf, eene vergiftigende 

 lucht voortbrengt, die in op den grond gebouwde, bedompte 

 vertrekken veel meer bestaat, dan in luchtige bovenwo- 

 ningen of uit den grond gebouwde huizen , en dat tegen 

 die infecteerende lucht op den duur wel voorzorgsmaatre- 

 gelen, maar geene inlandsche middelen helpen. Wanneer 

 wij alleen voor geneeskundigen schreven , dan zouden 

 wij zijne bondige ziektebeschrijvingen , lijkopeningen, en 

 verklaring der oorzaken van naderbij beschouwen en aan- 

 toonen , dat zijne vergiftigingsleer met onzuivere lucht en 

 contagia , heden ten dage algemeen aangenomen wordt. 



Bontius verklaring, op welke wijze de lucht nabij moe- 

 rassen besmet, verpest wordt, moge niet oorspronkelijk 

 van hem zijn; hij heeft het allereerst toch de ziekten be- 



