332 



toen ver afgelegene Nederland te kunnen ontberen. Hij 

 was alzoo de eerste Nederlandsche geleerde, die de Oost- 

 Indische medicinale planten begon te onderzoeken. Hij is 

 evenwel niet begonnen met de uitgaaf zijner geschiedenis 

 van geneeskrachtige planten of hare deelen , waaraan hij 

 het allereerst heeft gewerkt; maar, zooals wij gezien heb- 

 ben, met de beschrijving der Indische ziekten. Daarna zocht 

 hij in de verschillende omstandigheden en gebeurtenissen 

 naar de hoofdbron der endemische ziekten zijner woon- 

 plaats, zooals gezegd is, en in den aanvang van 1630 gaf 

 hij zijne aanteekeningen op het werk van Garcia ab Orta , 

 lijfarts van den onderkoning van Goa '). 



Bontius, ondervindende dat de uitwerking der voor- 

 geschrevene geneesmiddelen afhangt van zoovele om- 

 standigheden, dat een ieder, die daarop alleen zijne hoop 

 vestigt en zijn volle vertrouwen bouwt, vaak eene groote 

 misrekening bij volks-ziekten of plaatselijke overmaat van 

 sterfte moet maken, verhief zich boven de licht- en bijge- 

 loovigheid zijner ambt- en landgenooten en der indische vol- 

 ken, door te schrijven zoo zakelijk mogelijk, zonder aan 

 eenige bovennatuurlijke oorzaak of aan eenig dogma of 

 philosophisch stelsel te denken, zijne gezondheidsbewa- 

 ringsleer, of levensregeling voor de gezonden 2 ). 



Hij zocht geene mercurialia of antimonialia uit Crollius 3 ), 

 en uit andere navolgers van Paracelsus, tegen de plaatselijke 

 ziekten van Batavia, zooals hij aangeraden had tegen de 

 lues amboinica, patêk 4 ); maar Galenus en de Salernische 

 school navolgende, schreef hij eene gezondheidsleer voor 



*) De werken van Garcia del Huerto en Crisfoph da Costa zijn in het latijn over- 

 gezet door Carolus Ciusius, Exoticorum libri, Antw. 1601 f. Lugd. 1605 f. Ook 

 heeft Ciusius in zijn bovengenoemd werk opgenomen »Les observalions sur plusieurs 

 singularités trouvées en Grèce, Asie etc. van Petrus Belonius (Paris 1554) en de 

 Historia simplicium medicament. Monardi Nicolai. 



2 ) Van pag. 1 — 15. 



3 j ^Basilica chymica continens philosophicum propria laborum experientia confir- 

 //matam descriptionem et usum remediorum chymicorum selectissimorurn a lumine 

 z/gratiae et naturae desumptorum" (Francof. 1608.4). 



4 ) Pag. 34. 



