356 



zondheid zorg moesten dragen , hebben aan de Compagnie 

 duizenden van menschen en millioenen van guldens gekost '). 



Onze taak, die wij ons oplegden, met een zeker ge- 

 noegen volbracht hebbende, vragen wij den beoefenaren 

 der natuurkundige wetenschappen in deze gewesten beleefd 

 vergiffenis, dat wij hunne gedachten in dit tijdschrift bij 

 eenen landgenoot bepaalden, die, voor 240 jaren, alhier de 

 hem omringende natuur tot heil der menschheid onderzocht. 



Hij moge volgens sommigen, in strijd met onze meening, 

 voor zijnen tijd geen groot natuurkundige geweest zijn, 

 zonder twijfel was hij een uitmuntend geneeskundige, die 

 in de beoefening der natuurwetenschappen voor de voor- 

 komingsgezondheidsleer en geneeskunde het grootste heil 

 vond, waardoor hij voor zijnen tijd een hoogst verlicht man 

 was. Wanneer Bontius hier langer dan vijfjaren met zijne 

 vlijt en praktischen aanleg had mogen blijven arbeiden, 

 dan zoude hij zich geheel losgemaakt hebben van de dwaal- 

 begrippen der volken, waaronder hij leefde, omdat hij door- 

 dacht. Men gelieve zich ook te herinneren, dat hij voor 

 van Leeuwenhoek , Swammerdain , Sydenham , Boerhaave en 

 andere beroemde mannen leefde; dat hij de eerste ne- 

 derlander was, die over de Oost-Indische volksziekten vol- 

 gens zijne eigene ervaring schreef. In de volle overtuiging 

 de goedgevormde geneesheeren , die met of na hem, in deze 

 gewesten de praktijk uitoefenen, tot voordeel te zijn, als hij 

 van zijne practische ervaring zoo zakelijk mogelijk aanteeke- 

 ningen hield 2 ), heeft hij dag en nacht, vijfjaren lang, on- 

 der ongunstige tijdsomstandigheden, onvermoeid gewerkt; 

 zoodat, als hij heden ten dagen ons ontviel, hij zonder 



J ) Volgens de meermalen genoemde geschiedkundige nasporingen van dr. G. F. Pop, 

 stierven in het binnen- en buitenhospitaal te Batavia van het jaar 1714 tot 1768 

 te zamen 67,695 uit Nederland aangekomene compagnie's dienaren. De algeheele 

 sterfte van 's compagnie's dienaren bedroeg van 1714—1767, voor Batavia alléén, 

 82,816 menschen. In het geheel waren gedurende dit tijdvak aldaar uit Nederland 

 aangekomen 284,545 personen en weder naar 't vaderland teruggekeerd 143,577. 



2 j Pag. 21, 24 en 25. 



