539 



Tusschen het kasteel en de stad was eene breede gracht gegraven, even 

 als eene andere door de geheele stad van het zniden naar het noorden, die nabij 

 de bocht der Jacatrasche rivier met onderscheidene armen daarin liep. 

 Deze lange gracht werd in verbinding gebracht door dwarsgrachten 

 aan de westzijde met de groote rivier en aan de oostzijde met de stads- 

 buiten gracht, waarover men, zwemmende en over den wal loopende, in de 

 stad konde komen. 



Gewapende prauwen kwamen in Bontius tijd uit zee in de kasteelsgracht 

 en in de bocht der rivier nabij den tegenwoordigen houtzaagmolen , alwaar 

 nu in den droogen tijd soms geen water te zien is. 



De grenzen der stad Batavia waren dus voor 1632 door het water der 

 rivier en stadsbuitengracht bepaald. Muren waren om de stad niet ge- 

 legd. De stad Jacatra, vroeger door de Chineezen Calappa, of ook wel 

 Sunda calappa genaamd, was groot en zeer ver langs het noorderstrand 

 uitgebreid, versterkt met muren; doch die waren, na 31 Mei 1619, dooi- 

 de onzen nagenoeg geslecht om uitzicht en ruimte aan het kasteel te geven. 

 Jacatra, zoo goed als geheel door hare vroegere bewoners verlaten zijnde, 

 werden door de nieuwe bezitters de erven met de vruchtboomen genomen 

 om daarop voor zich woningen te bonwen, die alzoo in den beginne der 

 stichting van Batavia , omringd van grootere of kleinere tuinen , onder 

 het lieflijk lommer van verschillende vruchtboomen en de kroonen van de 

 ranke, doch sierlijke palmen verscholen lagen. 



In den beginne waren die huizen van inlandschen bouw, namenlijk van 

 bamboe met alang-alang gedekt, doch den 20 December 1628 werd het 

 bouwen van steenen huizen bevorderd, dat van bamboewoningen zooveel 

 mogelijk tegengegaan door den gouverneur-generaal. Dat vele dier wo- 

 ningen zonder verdieping door Bontius afgekeurd werden, hebben wij zeer 

 goed begrepen. In de zuidervoorstad lagen tuinen, maar vooral werden 

 die gevonden opwaarts, aan de beide zijden der groote rivier, ofbeneden- 

 waarts aan den linker oever; want van de westelijke stad bestond toen 

 niets, uitgenomen de engelsche factorij en eenige huizen van inlanders. 



Men had, tijdens dr. Bontius, buiten het nieuwe Batavia, kreupelbosch, 

 moerassen, kanalen, vijvers, modderpoelen, overblijfselen der veroverde en 

 vernielde stad Jacatra, rijstvelden en prachtige wouden, behalve aan de 

 zeezijde, alwaar het fort met vier punten en bolwerken eigenlijk gezegd 

 buiten de stad lag. 



De wilde varkens , buffels en herten werden door de tijgers besprongen, 

 als zij kwamen drinken aan den oever der groote rivier, soms werd een 

 paard door den krokodil naar beneden getrokken of door den rhinoceros in 

 het bosch aangevallen, als het dier in angst voor zijne jongen verkeerde. 

 Dit alles geschiedde, waar nu de Europeesche en de Chineesche kooplieden 

 hunne goederen opslaan. Was in dien tijd de bodem der omstreken van Ba- 



DL. XXX. 22 



