355 



medegedeeld bij zijne wederkomst te Batavia, «dat de berg 

 Salak, geheel uit zwavel bestaat, — eenigen tijd vroeger ge- 

 brand had. 



Voor de historische geographie is er uit deze weinige, 

 maar echte, origineele opgaven op te maken: 



dat de Bataviasche rivier weinig konde lijden van eene 

 gebeurtenis aan den berg «Salakh, Oedjong-teboe of Sedani," 

 wijl het boven-watergebied van de Tjiliwong niet op den 

 Salakh thuis behoorde; 



dat bij eene uitbarsting van den Salakh, niet de rivier 

 van Batavia, Tjiliwong, maar de rivier van Tangerang, 

 Tjisedani, verstopt, verzand zoude zijn geworden; 



dat er te denken is aan "aardbeving, aardvallen, bergval- 

 len met onweder," in het zwaarst van den regentijd , later 

 zoo menigmaal elders opgemerkt , toen voor de Europeesche 

 steenen-stad-bewoners zulk een verschrikkelijke gebeurtenis: 



dat de historie van eene eruptie van den Salakh, 11 in 

 den nacht van 4 — 5 Januarij 1699 «denkbeeldig 11 is, en 

 er van «zwavel of brand 11 geen enkelen schijn van aanne- 

 melijke waarheid zich voordoet, namelijk, zooals Abraham 

 Bogaerts vertelde; 



dat de Salakh wel degelijk een «vuurberg 11 was, de nog 

 gevondene solfataren en fumarolen aan den westkant dit 

 bewijzen, en de groote kraterkloof van Tpapoes dit doet 

 vermoeden, — edoch dat de wetenschap de «gemoedelijke 

 overtuiging .aan de onschuld van den Salakh 11 dient ken- 

 baar te maken, en hem alzoo dient te ontheffen van 

 de beschuldiging, door Junghuhn sinds 1858 opgeworpen, 

 «van oorzaak te zijn geworden, dat de schoone rivier van 

 Batavia in een moddergcml werd herschapen, door een 

 oproer en uitbarsting in 1G99. 11 



De overtuigendste meening, voor de onmogelijkheid van 

 het door Bogaerts beweerde , kan men opdoen te Buiten- 

 zorg, in den koepel van het «hoiel Bellevue 11 en nabij 

 den «eeuwenouden Tjempaka-warnaboom 11 op het landgoed 

 Tjiomas-Bogor. 



SOERABAJA, NOV. 1867. 

 DL. XXX 23 



