calisaja-boompjes voorkomen , wier ontwikkeling tot heden 

 zeer voldoende mag heeten. 



Overigens treft men die verschijnselen onder alle om- 

 standigheden en op verschillende plaatsen aan , hetzij on- 

 der schaduw dan wel in 't volle licht, al of niet beschut 

 tegen winden, op schrale en op vette gronden. Schijnen 

 dus de locale omstandigheden niet van invloed te zijn, 

 evenmin mogen wij deze toeschrijven aan den oorsprong 

 of de behandeling der zaden. De kweeking geschiedt overal 

 op dezelfde wijze, met de meeste zorg en toch zijn plan- 

 ten van gelijke afkomst, op dezelfde of verschillende plaat- 

 sen, niet aan dezelfde verschijnselen onderworpen. Het is 

 juist die onregelmatigheid, dat volslagen onopgemerkt blij- 

 ven van vaste wetten , waardoor wij in het duister tasten 

 en gedurig met ons zelven in strijd komen. 



Het verdient opmerking dat onderwerpelijk, de uit Boli- 

 viaansche zaden te Tjie-Njieroean opgekweekte cahsaja's, in 

 \ begin van 1868 het eerst onze aandacht trokken. Aan- 

 vankelijk groeiden die planten prachtig, maar éénmaal 

 aangetast, bleven zij meer dan één jaar ten achteren en 

 zagen er allertreurigst uit. Eerst in het laatst van 1869 

 begonnen zij zich te herstellen, door nieuwe toppen en 

 takken te vormen, waaraan zich zelfs nu nog sporen 

 van oorspronkelijke of wederkeerende ziekte vertoonen. 



Men vindt dezelfde plantensoort op al de overige éta- 

 blissementen en op de meesten dezer ook meer of min 

 beschadigd , maar te Rioen-Goenoeng , — op het Tiloe-ge- 

 bergte, — ontwikkelde zij zonder stoornis en treft zij het 

 oog door ongemeen regelmatigen , snellen en weelderigen 

 groei. 



Men heeft dus geen grond tot het vermoeden , hoe waar- 

 schijnlijk in den aanvang ook, dat de kiem van dit kwaad 

 met de zaden uit Amerika werd ingevoerd en nauwgezet 

 onderzoek heeft daarenboven bewezen, dat de ongunstige 

 verschijnselen die wij eigenaardig bij de kina dachten, in 

 geenen deele vreemd zijn bij vele inheemsche cultuur ge- 



