567 



Noot B. 



Kerkwijk schrijft deze formulen aan Francoeur toe; of dit met recht 

 is, heb ik niet kunnen uitmaken. Kerkwijk geeft eerst eene andere 

 oplossing, die hij aan von Zach toeschrijft. Tn deze oplossing worden 

 eenvoudig het lengte- en breedteverschil in meters herleid, en verder een 

 platte rechthoekige driehoek M M' N behandeld, waarvan de hoekpunten 

 M en M' de beide plaatsen, MN een gedeelte van de parallel van M, 

 en M' N een gedeelte van den meridiaan van M' voorstellen. Deze § 

 van Kerkwijk is misschien een van de slechtst bewerkte van het boek. 

 Het gaat in de eerste plaats in het geheel niet aan, dezen driehoek als 

 een' platten driehoek te beschouwen, het azimuth moet noodwendig geheel 

 foutief gevonden worden, zoo als de schrijver in de tweede alinea § 435 

 ook zeer naiëf opmerkt, „zoodat wij een verschil hebben van 11' 31 ",19", 

 even alsof er dan sprake kon zijn, die methode aan te wenden. 



Eene tweede fout in deze § gemaakt is, dat de S., om het breedte- 

 verschil m sekonden tot meters te herleiden, tot grondslag neemt de 

 lengte van den boog van 1°, zich uitstrekkende van B (> tot B -f- 1° 

 breedte, waaruit door deeling met 3600, de lengte van 1" van dien boog 

 gevonden wordt. 



Het spreekt echter van zelf, dat die boog hier niet 1°, maar B' — B 

 lang genomen moet worden, en dal dus in de formule voor Al, blz. 399, 

 regel 6 v. o., overal in plaats van 2 B -\- \ , B -\- B' genomen moet 

 worden; men kan ook den kromtestraal van den meridiaan voor de 

 gemiddelde breede l (B -f- -#') berekenen, en daarna de lengte van eene 

 sekonde op een' cirkel, die dezen kromtestraal tot straal heeft. Dergelijke 

 onnauwkeurigheden worden niet door het minste gewin in eenvoudigheid 

 der beschouwing gerechtvaardigd. Of von Zach deze behandeling werkelijk 

 gegeven heeft, moet ik voorshands betwijfelen. Dat men een zeer klein 

 driehoekje op den aardbol als plat beschouwen kan, dit zal wel ten allen 

 tijde in de landmeetkunde in toepassing gebracht zijn, maar daar de 

 zoogenoemde convergentie der meridianen nagenoeg gelijk is aan het 

 lengteversclnl, vermenigvuldigd met de sinus der breedte, (een' factor, die 

 voor de breedte van Bergen-op-Zoom en Breda bijna 0,8 bedraagt,) kan 

 er, bij geodesische berekeningen geene sprake zijn van eene beschouwing, 

 waarbij de convergentie der meridianen gelijk nul wordt aangenomen. 



Von Zach was zeer nauwkeurig in al zijne waarnemingen en bereke- 

 ningen; ik heb ook vergeefsche moeite gedaan in de door hem uitgegevene 

 tijdschriften, (Monatliche Correspondenz, 28 deelen,1800 — 1813, en Cor- 

 respondence Astronomique, 15 deelen, 1818 — 1 826) en andere tijdschriften 

 van dien tijd, als ook in zijn werk: Altraction des Moniayms^ iets te 

 vinden dat wettigt, hem deze rekenwijze toe te schrijven. 



