

462 



Den 17den Augustus bleef de berg vrij rustig; slechts 

 nu en den deden zich lichte geluiden hooren en kwarn een 

 weinig rook uit den krater. 



Den 18den Augustus, des morgens om half zeven uur, 

 had er weder eene ontploffing plaats en zag mea weder 

 eens groote rookkolom uit den krater opstijgen. 



Eindelijk scheen de hevige werking in den berg geëin- 

 digd te zijn. Nog slechts eenmaal had er eene uitbarsting 

 plaats, namelijk den 24sten Augustus des morgens om 

 half vijf; toen werd nog eenmaal eene groote hoeveelheid 

 lava uitgestooten. Daarna bleef de berg nog wel steeds 

 rooken, maar uitbarstingen hadden niet- meer plaats. 



De vluchtelingen keerden langzamerhand terug en in 

 het begin van September was alles te Ternate weder in 

 den gewonen toestand gekomen. 



Aan het verslag van den Heer van Gelder, eerstaanwe- 

 zend officier van gezondheid te Ternate, is het volgende 

 ontleend : 



Eene hevige uitbarsting van den vuurspuwenden berg 

 van Ternate heeft de bewoners van dit eiland van den 

 7den Augustus af tot in het laatst van de maand Augus- 

 tus in angstige spanning gehouden. 



Na de groote uitbarsting en de aardschuddingen in 1840 

 en de aardschokken van 1855 had men hier niets meer 

 van den nabijzijnden vulkaan vernomen, en leefde men 

 hier vrij rustig voort; alleen nam men enkele maken kleine 

 schuddingen waar en zag men nu en dan wat waterdamp 

 uit den krater stoomen ; men was echter aan deze ver- 

 schijnselen gewoon geraakt. 



Den 7den Augustus maakte eene hevige langdurige uit- 

 barsting een einde aan deze rust. Des nachts om 2 uur 

 en daarna om kwart voor vieren deden horizontale aard- 

 schuddingen, komende uit het westen, iedereen uit den 

 slaap ontwaken. De schuddingen herhaalden zich, echter 

 in mindere mate, om half negen, waarna de grond bijna 



