11 



»De voorloopige uitkomst," zegt de heer Bergsnm , » van de waar- 

 » nemingen is , dat de bewegingen van de magneetnaald gedurende de 

 » zonsverduistering niet aanmerkelijk hebben afgeweken van den ge- 

 » wonen dagelijkschen gang van de declinatie in dezen tijd van het jaar. 

 »Met zekerheid kan ik althans nu reeds zeggen dat de belangrijke 

 » afwijkingen van de magneetnaald van haren dageJijkschen gang, waar- 

 in genomen in Italië gedurende de zonsverduistering van 22 December 

 » 1870, zooals die door den heer DiamUla Muller in de Comptes 

 »rendus, Tomé LXXI1I p. 575, beschreven zijn, niet hebben plaats 

 » gehad gedurende de zonsverduistering van 12 December 1871. 



»0m echter met zekerheid Je kunnen zeggen, dat er werkelijk 

 » niets buitengewoons in de beweging van de magneetnaald gedurende 

 »de laatste zonsverduistering heeft plaats gehad, moeten de waar- 

 » nemingen aan een naauwkeurig onderzoek onderworpen worden en 

 »moet de invloed van de maan op de declinatie worden nagegaan. 

 »0m dat te kunnen doen moeten de waarnemingen te Batavia nog 

 » tot in het laatst van deze maand worden voortgezet. Ik zal derhalve 

 » eerst daarna in staat zijn uit de gedane waarnemingen met zekerheid 

 »af te leiden, of op den J2den December 1871 al dan niet eenige 

 » buitengewone afwijking van den gewonen gang van de declinatie is 

 » waargenomen, die in verband met de zonsverduistering kan gestaan 

 » hebben." 



Doch ook aan het sterrekundige gedeelte van het verschijnsel wijd- 

 de de heer llèrgsma zijne aandacht. 



Door hem en den heer IVoldringh werden slechts drie protuberan- 

 ces gezien, twee aan de benedenzijde en een breedere en hoogere 

 aan de bovenzijde der maan. 



De twee eersten zijn blijkbaar dezelfde als de boomvormige en 

 haakvormige op het eiland Lawoengan gezien; dat hun vorm niet is 

 aangegeven en zij zich als enkele roodachtige uitsteeksels schijnen te 

 hebben voorgedaan, moet daaraan toegeschreven worden dat Buiten- 

 zorg nabij de noordelijke grens der schaduwbaan lag, zoodat de maan 

 zich door het verschilzicht zuidelijker, d. i. lager op de zon projec- 

 teerde en derhalve de aan de benedenzijde op de zon aanwezige 

 protuberances meer bedekte, dan voor de waarnemers op het eiland 

 Lawoengan, die zich nagenoeg op de as der centrale schaduw be- 

 vonden. 



Daardoor kan het ook wezen, dat de derde protuberance, die op het 

 eiland Lawoengan aan de benedenzijde rechts (in de omkeerende 

 kijkers bovenzijde links) werd gezien, d. i. de in mijn verslag e ge- 

 noemde, te Huitenzorg niet werd opgemerkt. 



Even als door de heeren Soeters en Rosenwald werd ook door den 

 heer Bergsma een lancetvormige straal in de lichtkrcon gezien, 

 waarvan de punt echter meer scherp uitliep; de heer Scheffer , direc- 

 teur van 's lands plantentuin te Bnitenzorg , die ook aan de waarne- 

 mingen deelnam, heeft dienzelfden straal ook geteekend, doch het 

 uiteinde afgerond. 



Verder onderzocht de heer Bergsma de lichtkroon omtrent de polarisa- 

 tie, met een' polariskoop van Sararl, een van de uit Nederland 



