15 



schijnt dus, behoudens aaauwkeuriger waarnemingen bij latere eklip- 

 sen, dat de schaduwlijnen in vlakken lagen, waarop de richting naar de 

 zon loodrecht stond. Zij verwijderden zich van de zon. 



Eene verklaring van dit verschijnsel blijft een desideratuin. 



Te Tjilentap en op het eiland hawoeugan werd niets van het verschijn- 

 sel gezien. Op het eiland hawoeugan was voor en na de totale eklips 

 de zon door zware wolken bedekt, het toeval heeft ons juist, tus- 

 sehen twee wolken in, het schouwspel der totale eklips vergund. 

 Wellicht hadden wij onder betere omstandigheden er iets van gezien. 



Maar te Tjilentap was het helder. Bij de eklips van 18 Augustus 

 1868, werd op het eiland Mantawalae-kèkè, waar Spaansche sterren- 

 kundigen, een Engelsen en een Nederlandsen état-major en eene menigte 

 andere schepelingen met mij vereenigd waren, en wij een' volkomen 

 onbe wolkten hemel hadden, het verschijnsel alleen door de Spanjaarden 

 gezien. Van een' hunner is de plaat in Secchi, Ie 8oleiI afkomstig, 

 waarvan dr. Bergsma hierboven gewaagt. De eklips was bijna 

 centraal, den llJden December jl. was zij dit te Buiten zorg lang 

 niet'; welligt heeft dit eenigen invloed op de zichtbaarheid van het 

 verschijnsel. 



De assistent Woldringh zou voornamelijk het zuiver astronomische 

 gedeelte van het verschijnsel waarnemen en noteerde: 



begin der eklips 21" (S m 37% M. T. (naar schatting 1% 25 

 ie laat). 



begin der totale eklips 22 u 28 ni 27% 94 M. T. 



einde der totale eklips 22 u 31 ro 2% 94 M. T. 

 » » eklips . . 0" 3 ni 50% 36 M. T. 



De overige aanteekeningen van den heer Woldring ft bea'utten de 

 plaats der protuberances, die met het bloote oog zichtbaar waren. 

 Van het bovenste punt rechtsom tellende, geeft die teekening van den 

 heer Woldringh: 



ééne kleine heuvelachtige protuberance op 145°; 



ééne kleine heuvelachtige protuberance op 212°; 



ééne groote heuvelachtige protuberance op 325°: 

 of hier weder 53° bij tellende, zijnde de afstand langs den maansrand 

 van het noordelijkste tot het hoogste punt tijdens de totale eklips te 

 Builenzorg: 198°, 2(35% 18°. 



Het zonlicht brak door op de plaats waar de laatstgenoemde protube- 

 rance stond, (voor dit punt geeft de berekening 25°, maar uit den 

 aard der zaak is dit resultaai ook eenige graden onzeker). Nog eene 

 vierde protuberance heeft de heer Woldringh gezien doch niet in- 

 geschetst. Zijn verslag zegt verder: 



» De maansrand was omgeven door een helder wit licht , meer van 

 »het middelpunt verwijderd vertoonde dit zich geelachtig en het 

 » uiterste gedeelte der stralen had een rosétint. 



y> Na het doorbreken van het zonnelicht verdween de pracht en glans 

 j«>der corona; deze werd bleeker en ontsnapte mij aan het bloote oog 

 * circa 30 seconden na het einde der totaliteit. 



*Het oogenblik van het verdwijnen der protuberances is door mij 



