114 



der correctie, die noodig is bij het combineeren van een 

 paar hoogten voor tijdsbepaling, wanneer het gebruikte he- 

 mellichaam bij deze waarnemingen niet dicht bij den eer- 

 sten of laatsten verticaal is, zoodat zijne rijzing of daling 

 niet als regelmatig kan aangezien worden. Het is mij 

 namelijk meermalen voorgekomen, dat ik, niet ver van den 

 middag, eene tijdsbepaling met de zon nam, en dat het 

 dan uit de ongelijkheid der dradenintervallen bij twee 

 op elkander volgende waarnemingen bleek, dat de waarge- 

 nomen tijden ook niet eenvoudig gemiddeld konden worden. 

 Zoo als ik in een vorig verslag heb medegedeeld, nam 

 ik bij zonsobservaties slechts waar den voorbijgang van 

 den eersten rand voorbij den laatsten draad, en dien van 

 den tweeden rand voorbij den eersten draad. De tijd tus- 

 schen deze twee doorgangen was voldoende om het niveau 

 en de microscopen af te lezen , en het middelpunt der 

 zon rees of daalde in dien tijd een boogje, gelijk aan de 

 middellijn der zon , verminderd met den afstand der uiter- 

 ste draden. Rijst of daalt nu de zon regelmatig dan zul- 

 len de tijdsintervallen aan elkander gelijk zijn, en het 

 midden der vier waargenomene tijden geldt voor het mid- 

 den der beide afgelezene zenithsafstanden. Is het echter 

 te dicht bij den middag, dan geschiedt die rijzing of da- 

 ling niet meer regelmatig, en het midden der vier bedoelde 

 tijden moet eene kleine correctie ondergaan. De bereke- 

 ning dezer correctie is eene in de sterrekunde bekende 

 zaak, en in elk leerboek vindt men de formule, die tot 

 hare berekening moet aangewend worden; maar ik stelde 

 mij de vraag voor, die correctie onmiddellijk uit de toe- 

 name of afname van den bedoelden tusschentijd af te leiden. 

 Men zal hier misschien tegen invoeren , dat wanneer men 

 één paar waarnemingen vereenigen wil , alsdan hetgeen 

 toename of afname van die tijdruimte schijnt, wel enkel 

 een gevolg zijn kan van waarnemingsfouten, maar daar- 

 tegen geldt, dat ik nooit één paar, maar gewoonlijk drie 

 paar waarnemingen nam, en de toename dus uit zes ach- 



