145 



Ook de heenreis van 1866 uitsluitende, daar de tijdme- 

 ters toen zeer veranderlijk van gang waren , (zie het ver- 

 slag, blz. 3, Natuurk. tijdschrift XXX blz. 177), vinden wij uit 

 de overige, met inachtneming der gewichten: 



Makasar— Batavia 50 n 22 s ,25 Gew. 4,44, 



fi7 



dus w. fout = ± -J— == ± 0, s ,3. 

 V <* 



Niettegenstaande deze kleine waarschijnlijke fout houd 

 ik het gevondene lengteverschil nog altijd minstens eene 

 seconde onzeker. Het oponthoud te Soerabaja , wanneer 

 de tijdmeters eenigen tijd op het tijdbalgebouw gebracht 

 werden , heeft de resultaten van dit lengteverschil altijd 

 meer uit elkander doen loopen dan ik verwachten kon. 

 Er komt nog iets bij. Bij de laatste bepaling is het ge- 

 vondene onderscheid tusschen zeegang en reegang in acht 

 genomen, maar werd dit onderscheid geheel weggelaten 

 dan werd het lengteverschil nog l s ,3 grooter dan het nu 

 is. Daarentegen verdient het opmerking, dat het door den 

 heer Gregory in zijnen »Gids" aangenomen werd 50 m 18% 

 dus minder dan mijne kleinste waarde. 



Het is dus mogelijk dat latere bepalingen nog eene kleine 

 wijziging in de lengte van Makasar beoosten Batavia zullen 

 noodzakelijk maken. Voorloopig nemen wij dus aan: 

 Makasar beoosten Batavia 50 m 22 s ,25 



Greenwich 7 U 57 34,75 

 of 119° 25' 41" 



Wat nu het lengteverschil van Menado en Makasar aan- 

 gaat, hiervoor gaf de reis van 1864 zeer schoon overeen- 

 stemmende resultaten. De eenige wijziging die ik in de 

 afleiding van het toen aangenomene midden wilde maken, 

 is de verwerping van Hohwü 457 , die bij de heenreis eene 

 afwijking van 8 seconden gaf met de overigen; het resul- 

 taat wordt dan : 



Menado beoosten Makasar 21 m 44 s ,18 



Batavia l u 12 6,4 



Vergelijkt men deze getallen nu bij de op blz. 136 gege- 



DL. XXXI 10 



