REIZIGERS IN SOENDA, 



vóór 1808, 



DOOR 



J. HAGEMAN Jczn. 



Van de reizigers, die opvolgende de Soendalanden be- 

 zochten met enkel wetenschappelijk doel, en ook van hen 

 wier doel minder wetenschappelijk was, zijn mij bekend 

 geworden de namen van : 



den Gouverneur-Generaal van Riebeek in 1711 — 13, 

 den Gouverneur-Generaal van ïmhoff in 1744 — 46, 

 den geleerde Marci , in 1757, 

 den geleerde Donati in 1760 ongeveer, 

 den geleerde Carl Peter Thunberg, in 1774 ongeveer, 

 den Raad van Indie J. C. M. Radermacher 1777, 

 den geleerde F. Noronha in 1787 , 

 den geleerde Leschenault de la Tour in 1805, 

 den geleerde Thomas liorsöeld in 1805 — 12. 

 Maar wat aangaat de vruchten van hun onderzoek , 

 voor zoo veel de Soenda-landsdeelen aangaat, daarvan is 

 mij betrekkelijk weinig bekend geworden. De togten van 

 van Riebeek en van ïmhoff heb ik afzonderlijk vermeld. 

 Van den reiziger Marci is mij enkel de aanduiding van 

 Radermacher voorgekomen , als : 



"Donderdag 13 November 1774. Kwamen om 9 uur in 

 »de kampong Tjitjorroek , (op den bergpas tusschen den 

 »Salak en het Gedée gebergte) waar de Generaal van Riebeek 

 «overnacht heeft, toen hij in 1709 — 1715 de reize naar 

 «de bovenlanden en de zuid-zee heeft gedaan , en waar 

 »Marci den 15 Julij 1757 zijne reis naar de Zuid-zee be- 



