194 



zondere vergunning van den G. G." (Voorberigt bladz. 29). 

 Alting evenwel verleende zelfs bijstand op dien togt. 



In die voorrede zegt de verslaggever Bat. Gen., dat ,,de 

 plant nu eerst op dit eiland ontdekt en bekend geworden 11 

 was. Noronha zegt, dat de inlanders eenparig dien boom 

 noemden : „Rasamala," en hij bij Rumphius voorkomt als 

 »Lignum papuanum." Voorts dat hij veel voorkwam in 

 de bosschen Adjar Thomas (Adjar dhomas ?) en op de 

 bergen, ook nabij Tjipannas, waar er wel twaalfduizend 

 aanwezig waren. De vertaler geeft dit weder, voor: »mon- 

 tibus et sylvis Archa et loei dicti Chipannas." Noronha 

 kwam dus op die plaatsen langs het Gedeh gebergte , en 

 de reuzenboom , vermaard door den liefelijken geur, was 

 toen te Batavia nog niet bekend (?!), schoon Tjipannas 

 sinds 1744, minstens twintig jaren achtereen, bewoond ge- 

 weest was door geneeskundigen en zieken! en bij Rum- 

 phius den naam van Rasamala reeds voorkomt, maar elders, 

 buiten Java. Radermacher noemde het, Bat. Gen. verh. I 

 20. 1778. 



Noronha ga. f ook aan het insect, den kever, bij den In- 

 lander kakaloem genaamd , en die op de harst van den 

 Rasamala aast, den naam van Capricomius styriacius. 



Uit de beschrijving van den Ranghas blijkt, dat Raderma- 

 cher eene verzameling van Javaansche planten had bijeenge- 

 bragt, w T aarin van den Ranghas gewag gemaakt werd. Ra- 

 dermacher was reeds in 1785 vertrokken en overleden, 

 vermoedelijk wordt zijn arbeid ergens bedoeld. N. noemt 

 ook de bekende Jan Hooijman, als medehelper en voor- 

 stander, (mecenatis) en als getuige voor de nadeelige sap- 

 pen van den Ranghas, op diens landgoed, vijf mijlen bezui- 

 den Batavia. 



De catalogus van planten, door N. gevonden, en in 't 

 latijn en zoogenaamd Javaansch genoemd, is vrij uitge- 

 breid, en doet ijver of lang verblijf met ruime hulp ver- 

 onderstellen, vooral in Bandong. Ongeveer zevenhonderd 

 soorten worden aangeduid. Voor de taal is de spelling 



