202 



Op de togten van den G. G. van Riebeek 1711 — 13, 

 bezocht ook hij "zwavelbergen 11 , en bepaalde de prijs, bij 

 levering aan de Comp., op driekwart Rdl. of f 1.20. Ver- 

 moedelijk bezocht hij den Patoeha. 



In de op 50 üctober 1707 opgelegde verpligte leveringen, 

 vind ik ook de zwavel. Maar in 1751 en 1754 niet meer 

 vermeld. In de Bat. Res. van 8 April 1712 komt die zwa- 

 velleverantie voor Bandong nog voor. 



De koffij-productie en kuituur zal de zwavel op zijde 

 gesteld, of de levering ondoenlijk gemaakt hebben, even- 

 als in Banjoewangi 1805. De schrikbarende arbeid en 

 gevaren doen zich dan ook zeer wel bevroeden. Die zwa- 

 velafhaal was levensgevaarlijk; de bereiding en levering op 

 zoo grooten afstand was zeker zwaar en het loon op lange 

 na niet voldoende, voor dit allermoeijelijkst en allerge- 

 vaarlijkst werk. 



Ik heb sedert niet meer gevonden of de zwavelnegotie 

 tot de kennis van meerdere bergen leidde. Het rapport 

 van 1805 — 8 zegt, dat sedert 1706 de levering ophield. 



De parelmosselen , door de bevolking uit het ondiepe meer 

 Segaranakan gehaald, deden de Bat. Regering besluiten, dat 

 »de Comp. er de regte vruchten van mag genieten. 11 Daar- 

 om moesten hoofdlieden over die parelbanken worden aange- 

 steld; eene versterking met europesche soldaten werd er 

 bij gevestigd. Van Ceylon werden parelduikers ontboden. 

 De landzaat mogt daarom hier niet meer visschen. De 

 Vaandrig Matthijs Jansz was in deze streek zeer be- 

 kend geworden, en kon dus van nut zijn voor de Comp., 

 om daar het opzicht te houden. In 1691 had de »kom- 

 missaris generaal Adriaan van Rheede " van Tutukoryn 

 eene beschrijving opgemaakt, die voor de duikerij in de 

 Segaranakan kon dienen. — In Februarij 1706 hadden de 

 luitenant Lippius, sebandar Heijrmans, kapitein Wesselburgh 

 en de Roode 't noodige daarover berigt. Het geheele jaar 

 door zouden de inlanders de parelen hebben gevischt. — 

 Gevolgelijk lag de Comp., de Bat. Reg. beslag op dit 



