205 



handel op China begonden uit te maken 1 '. Dus is er oor- 

 zaak waarom er van vroeger hierover geene melding voor- 

 komt, ten minste wanneer onder de door Mossel aange- 

 duide leveringen van Gurcuma, enz. enz. die nesten niet 

 bedoeld zijn. Ook Stavorinus 1769—1778 zwijgt van die 

 levering. 



Alle deze vogelnest-nasporingen gelden evenwel enkel voor 

 dat deel van westelijk Soenda, dat onder den naam van «om- 

 me- en bovenlanden" begrepen werd. Omtrent de midden- en 

 ooster-Soendalanden is er, vóór 1805, geene aanduiding, 

 anders dan dat de vogelnesten bleven voor huisselijk ge- 

 bruik van de regenten , dat is : buiten de gedwongen le- 

 vering aan de Comp. , — dus buiten andere negotie-ken- 

 nisname. De redenen zijn te bevroeden. 



De toenemende belangstelling in de koffijboonen stelde 

 alle andere belangen op zijde: en zoo ging het met de 

 zwavel, de paarlen, de was, eenvoudige natuurlijke voort- 

 brengselen. Voor de negotie-wetenschap ging alzoo het 

 belang voorbij, in de kraters der vulkanen, — in den bo- 

 dem der zee, — in de vogelnestholen en dieren. 



Ten anderen schenen de Eur. hoofdlieden over ooster- 

 en wester-Soenda de waarde voor de Comp. te gering, 

 maar voor zich zelve meer gepast geoordeeld te hebben ; 

 want, geschenken in vogelnesten, door de regenten aan 

 den resident of aan den gecommitteerde, werden van lie- 

 verlede gewoonte, regel. En daarom bleven de vogelnes- 

 tjes ten »huisselijken gebruike" van de regenten, zooals 

 het rapport van 1805 zegt, en Nederburgh wilde er ook 

 geen profijt voor de Comp. uit halen in 1795, — dus was 

 het geen negotiewaar meer; — gevolgelijk geen openbare 

 aandacht meer waardig. 



A. de Wilde, die uit het tijdvak van 1805 — 1822 schreef, 

 duidt aan, dat de vogelnestholen gevonden werden in de 

 distrikten Tjinoessa, Tjihea, op de bergen Lembo bij den 

 Tjitaroem, bij den Ngoengang, waar tien bijna ledig ge- 

 roofde holen waren. Daar konden, volgens andere opgaven, 



