289 



ter en Tjipinang een groot gedeelte der sawah's ruim van 

 water voorziet, zijnde de overige sawah's zoogenaamde sa- 

 wah-barat, die alleen door regenwater worden bevochtigd. 



Opmerkelijk is de meerdere frischheid alhier boven Wel- 

 tevreden, die wel niet aan de meerdere hoogte kan toege- 

 schreven worden, daar het Waterlooplein 16 en Bidara- 

 Tjina 90 Rijnl. voet boven de oppervlakte der zee ligt, 

 een verschil in hoogte dat te onbeduidend is om een 

 belangrijken invloed uit te oefenen. Hoewel de gemiddelde 

 temperatuur iets lager is dan te Weltevreden , is echter 

 de dagtemperatuur gewoonlijk (hoewel zeer weinig) iets 

 hooger, eene omstandigheid, die zich gemakkelijk laat 

 verklaren door de warmte die de zeewind van de verwarmde 

 vlakte opneemt, alvorens Bidara-Tjina te bereiken. Het 

 meerdere gevoel van frischheid moet dus een anderen 

 grond hebben en deze kan wel niet anders zijn, daneene 

 ruimere doorstrooming des winds, die niet door dicht op 

 elkander gebouwde kampongs wordt afgesloten. 



Deze ruimere doorstraling van lucht, gepaard aan een 

 droogen grond en gemis van odoriferante waterleidingen, 

 veroorzaken een gezond klimaat, alwaar de epidemiën 

 van Batavia zelden en dan nog zeer spaarzaam doordrin- 

 gen en waar dikwerf reconvalescenten de verdere herstelling 

 hunner gezondheid afwachten. 



Eenige weinige palen verder, bij paal 13 (kampong 

 Mangkasar) is een gezondheids-établissement opgericht, 

 waarvan tot nog toe een ruim gebruik wordt gemaakt. 

 Het klimaat aldaar kan slechts zeer weinig van dat van 

 Bidara-Tjina verschillen, heeft misschien nog een weinig 

 hoogere dagtemperatuur , doch bezit overigens dezelfde 

 voorwaarden voor een gezond klimaat. 



Ongetwijfeld zoude deze streek, wanneer een spoorweg 

 naar Buitenzorg reeds tot de werkelijkheid behoorde, 

 meer bewoond zijn en menigeen daardoor eene belangrijke 

 besparing kunnen maken, op de minder aangename post 

 van docter en apotheker in zijn grootboek. 



