VAN BINAIRE METAALLEGEERINGEN. 7 



waarneming wordt in uitgebreiden vorm nog door P. J. Kastelewi 

 in zijne Besehr. en werkz. Chemie, 1794, III e deel pag. 113 in 

 eene aanhaling van Knorre, muntmeester te Hamburg, medegedeeld, 

 waar hij zegt dat bij het gieten van zilver en koper ,,het grootste 

 deel (dus het meest aanwezige) van het mengsel, hetzij zilver, hetzij 

 koper, het kleinste deel naar de buitenzijde drijft". Men heeft 

 haar daarna geheel uit het oog verloren; — en zoo kon het ge- 

 beuren, dat toen omstreeks 1823 in groote hoeveelheden zilver in 

 den vorm van baren van laag gehalte, afkomstig van oude Duit- 

 sche muntspeeiën in Frankrijk werden ingevoerd, waarvan de ge- 

 halten bepaald waren door analyse van kapsels genomen van een 

 of meer der hoekpunten (dus van de buitenzijde) men na omsmel- 

 ting stuitte op zeer groote verschillen (en wel nadeelige) tusschen 

 de smelt-gehalten en die, waarop de overname was gebaseerd. Bij 

 een onderzoek dezer zaak, aan d'Arcet *) opgedragen werd met 

 groote bevreemding geconstateerd dat inderdaad de samenstelling dei- 

 baren zeer ongelijk was en dat vermoedelijk bedrog in het spel was 

 geweest. De gietvormen zouden nl. vóór het gieten niet poeder 

 van fijn zilver rondom zijn bedeeld om een aan de buitenzijde 

 (waarvan de proeven genomen werden) hooger gehalte te verkrij- 

 gen. Toen echter bleek dat dit vermoeden, dat reeds als zeker was 

 bekend gemaakt, onjuist was, werden de proeven herhaald om na te 

 gaan of werkelijk ongelijkheid in gehalte optrad en dit vermoeden 

 bevestigd gevonden. Baren van laag zilvergehalte waren steeds in het 

 centrum lager, en niet onbelangrijk dikwijls clan aan de buiten- 

 zijden; bij hoog zilvergehalte was dit andersom. Zeer fraai waren 

 deze proeven niet; men had de baren waarop de bepalingen ge- 

 schiedden verkregen door gieten in van boven open ijzeren vormen 

 (,,à ciel ouvert" zooals de baren voor den handel worden gegoten) 

 waardoor de regelmaat der uitkomsten geschaad werd. 



Meer systematische , beter ingerichte proefnemingen over dit onder- 

 werp zijn daarna door Levol 2 ) verricht. Om de ware betrekking 

 tusschen gemiddeld gehalte en de mate van ongelijkslachtigheid 

 experimenteel op te sporen, begreep hij afstand te moeten doen 

 van de ook in de proeven van d'Arcet gevolgde wijze van gieten 

 der zilver-koperlegeeringen. Daar, naar zijne meening de samen- 

 stelling der vaste legeering afhankelijk was van de wijze waarop 

 de warmteafgifte bij het stollen plaats had , was men aangewezen op 

 het toepassen van gesloten ijzeren gietvormen. Hij gebruikte zulke 

 van Q of O gedaante, uit twee helften samengevoegd en slechts van 



') Recherches de M. d'Arcet sur la liquation. M. S. Bibliotheek van 's Rijks Munt, 

 ») Ann. Chim. Phys. [3] 31 193 (1852). 



