10 



LIQUATIE (ONGELIJKSLACHTIGHEID) 



Zilvergehalte 

 der smelt 



Gehalte der gestolde 

 legeering 



Verschil 



Wijze van 



maximum 



minimum 



afkoeling 



925.1 



935.5 



922.7 



12.8 



snel 



924 . 9 



925.7 



923.9 



1.8 



langzaam 



900.4 



899.0 



898.3 



1.3 



>> 



719.0 



719.5 



718.2 



1.3 



)j 



030.2 



036.0 



614.9 



21.1 



>> 



333.4 



342 . 8 



330.0 



12.8 



>j 



Het valt niet te ontkennen dat deze waarnemingen slechts op 

 zeer beperkte wijze konden toelichten wat de bedoeling van den 

 onderzoeker was; immers slechts bij één enkel gehalte (het eerste 

 in de tabel) werd een vergelijking tusschen eene snellere en eene 

 langzamere afkoeling gemaakt. Des te meer treft dit als men be- 

 denkt, dat uit dit enkel stel waarnemingen de conclusie werd ge- 

 trokken (zij was daarom niet onjuist) dat eene langzamere bekoeling 

 dezer zilver-koperlegeeringen het verkrijgen van minder ongelijk- 

 slachtig metaal in de hand werkte. Want het kon gezegd worden 

 dat dit een zeer opmerkelijk feit zoude zijn, daar eene eenvoudige 

 redeneering leert dat eene gesmolten en homogene legeering in on- 

 eindig korten tijd stollende geheel homogeen zal moeten zijn, zoodat 

 bij afname van den stollingstijd slechts een toenemen der ongelijk- 

 slachtigheid mogelijk is (vanaf het niet te verwezenlijken geval dat 

 zij = is). Daarmede was dan toch de medegedeelde gevolg- 

 trekking in strijd. 



Terwijl ik beneden duidelijk zal maken hoe deze schijnbare 

 tegenstrijdigheid hare gereede verklaring kan vinden, moge de 

 praktische zijde van de door Roberts Austen gestelde vraag hier 

 nog vermeld worden. Het was namelijk van zeer hoog gewicht de 

 voorwaarden te kennen, waaronder een zoo gclijkslachtig mogelijke 

 samenstelling der zilverlegeering van 925 duizendsten kon worden 

 verkregen. De gehaltebepalingen van het Engelsche muntzilver 

 moeten toch reeds sinds onheugelijke tijden betrokken worden op 

 standaard-monsters van de aangegeven samenstelling „the old standard 

 of England" in plaats van onmiddellijk op zuiver zilver. Met vol- 



