VAN BINAIRE METAALLEGEERINGEN. H 



ledige zekerheid is het gestelde doel niet te bereiken; onderlinge 

 gehalte-afwijkingen ook van het best geslaagde praeparaat zullen 

 steeds blijven bestaan; de vraag doet zich steeds voor ofdezegroo- 

 ter of kleiner dan de onvermijdelijke fout der gehaltebepaling zelve 

 kunnen worden. 



Hoezeer gebrek bestond aan het juiste inzicht, zelfs nog in het 

 verband tusschen de ongelijkslachtigheid en den duur der stolling, 

 kan wel blijken uit de empirische proeven, die Matthey *) aan dit 

 voor den zilverhandel bij uitstek belangrijke onderwerp wijdde. 

 Daaruit toch kwam men tot een tegengesteld resultaat. Matthey 

 regelde de snelheid van stolling van zijne proeflegeering (wederom 

 die van 925 dnizendsten) door in ijzeren vormen platen daarvan te 

 gieten, die steeds dunner werden gemaakt ■ — en derhalve, ceteris 

 paribus, telkens sneller konden stollen. Zoo vond hij dan bij het 

 onderzoek van porties uit die platen, van zoodanige grootte als hij 

 voor zijne gehaltebepalingen noodig had, dat het grootste verschil was 



bij platen van 6 niM. dik 0.7 duizendsten, maar 

 4 1 



De snelst vastgeworden legeering gaf dus de grootste gclijkslach- 

 tigheid. Later (Proc. Roy. Soc. 73 124, (1904) herhaalde hij nog 

 dergelijke waarnemingen en vervaardigde dunne platen der zelfde 

 legeering door gieten in vormen door ijswater gekoeld of van 

 afwijkenden vorm, die een zeer plotseling bekoelen in de hand 

 werkten. Daarbij was de liquatie praktisch = geworden. Er is 

 dus, zegt hij, tegenspraak met de bewering van R. Austen dat 

 „molecular rearrangement is comparatively slight if the mass of 

 metal is slowly and uniformly solidified." Maar het zal later blijken 

 dat deze tegenspraak niet bestaat; beide opvattingen hebben recht 

 van bestaan. 



Eigen onderzoekingen. 



Roven werd reeds de ervaring der techniek der zilver4:oper- 

 legeeringen medegedeeld, dat gietstulcken van laag zilvergehalte in 

 centrale deelen armer aan zilver zijn dan de peripherische en dat 

 bij hoog zilvergehalte het omgekeerde verschijnsel optreedt. De over- 

 gang tusschen beide groepen kan worden geacht te liggen bij het 

 opmerkelijke gehalte van 720 duizendsten (Levol). 



Ik heb mij de vraag gesteld hoe deze ervaring te rijmen viel 



') Proc. Roy. Soc. 55 265 (1894). 



