VAN BINAIRE METAALLEGEERINGEN. 13 



van de stollende massa steeds de temperatuur, zij het ook uiterst 

 weinig, lager is dan in de opvolgende lagen, dan zal men geneigd 

 zijn te verwachten dat juist daardoor aan de buitenzijde van de 

 vaste legeering eene betrekkelijke rijkdom aan zilver zal optreden 

 en dientengevolge verlaging van het gehalte in de meer centrale 

 deelen een gevolg moet zijn. Bij zilverarmere legeeringen kan men 

 tot de omgekeerde gevolgtrekking komen. Beide uitkomsten zijn 

 tegenovergesteld aan de werkelijkheid; zij berusten op eene valsche 

 redeneering. 



Evenmin kan dienen de verklaring, die Behrens ') van het eigen- 

 aardige verschijnsel trachtte te geven, waar hij meende, dat bij 

 zilverrijkere legeeringen de eerst zich vormende zilverkristallieten van 

 de wanden van den vorm af naar binnen toe aangroeiende, zich 

 daarbij steeds meer en meer zouden vertakken en dientengevolge 

 zilverarmere smelt gedwongen zou zijn zich naar de buitenzijde te 

 verplaatsen. Terwijl het op geen enkelen grond berust waarom niet 

 wordt aangenomen dat de vertakkingen evengoed aan de eerst ge- 

 vormde kristalgroepen zich zouden ontwikkelen, zal ook door mi- 

 kroskopische onderzoekingen worden duidelijk gemaakt, dat de 

 door Behrens gegeven voorstelling niet juist is. 



Allereerst was noodig een zeer nauwkeurige en in details afda- 

 lende bestudeering van de eigenaardige verdeeling van zilver en 

 koper in legeeringen van hoog en laag gehalte. 



Reeds vroeger 2 ) had ik nagegaan of deze zich op overeenkom- 

 stige wijze voordeed bij den anderen vorm (dan zilverbaren) waarin de 

 grootste hoeveelheid zilver-koper legeeringen gegoten wordt, nl. in 

 dien van de z.n. munttinnen 3 ). Deze geven een voorbeeld van 

 tamelijk snelle stolling, een gevolg van hunne afinetingen en van 

 de omstandigheid dat algemeen zeer zware ijzeren gietvormen wor- 

 den gebezigd. Ik had onderzocht een munttin met een smelt- 

 gehalte van + 945 dnizendsten en eene van + 634 duizendsten. 

 Afmetingen der eerste waren 400 X 60 X ^ mM., die der tweede 

 375 X 44 X 8 mM. Bij beide werden op regelmatige afstanden 

 over het midden der lange zijde gaten met een vlakke boor van 

 22 mM. diameter geboord zoodanig, dat afzonderlijk werd verza- 

 meld het boorsel verkregen nadat telkens 1 j 3 deel van de dikte der 

 tin was ingeboord. Het was toen slechts om een grove vergelijking 



') Das mikrosk. Gefiige der Metalle und Legierungen. pag. 44. 



2 ) Verslag van het Muntcollege over 1899. Bijlage pag. 37. 



3 ) Munttinnen zijn platte langwerpige staven, de vorm waarin alle muntniateriaal 

 wordt gegoten en die geplet worden tot de dikte van muntplaten, welke uit de ver- 

 kregen repen worden uitgeponst. 



