VAN BINAIRE METAALLEGEERINGEN. 17 



van een gehalte + 0, 945. Uit de reeds medegedeelde stollings- 

 figuur valt af te leiden dat bij temperatuursdaling van een smelt 

 van dat gehalte tweemaal een plotselinge onderbreking van gelei- 

 delijke toestandsverandering optreedt. Bij + 940° begint nl. vor- 

 ming van zilverkristallen ; op elke plaats waar dit geschiedt wordt 

 voortdurend de vloeistof rondom een aangroeiend kristal zilveranner, 

 totdat op die plaats de smelt gedaald is tot een gehalte van + 0-718 

 en de temperatuur tot 777°. Dan is 80 °/ der legeering als zilver- 

 kristallen afgescheiden, en 20 °/ is nog vloeibaar. Onder tijdelijken 

 temperatuursstilstand en bij hoeveelheden per tijdseenheid, die even- 

 redig zijn aan de warmteafgifte , wordt nu zonder verandering van 

 samenstelling, alles wat nog vloeibaar was, vast. Wat in de 

 vaste massa nog veranderen kan, blijft hier buiten beschouwing, 

 als zijnde bij relatief snelle bekoeling, gelijk steeds in de prak- 

 tijk, voor ons onderwerp zonder veel belang. Verder wordt ook 

 nu geen acht geslagen op de mogelijkheid van onderkoeling, die 

 alsdan kleine variaties aanbrengen kan, maar de hoofdzaken on- 

 aangetast laat. 



Een tin als bovenbedoeld wordt zoodanig gegoten dat hare 

 lengterichting den vertikalen stand heeft; in dezelfde richting zullen 

 dus opeenvolgende gedeelten van beneden naar boven achtereen- 

 volgens onder gelijke omstandigheden verkeeren. Een belangrijke 

 rol spelen nu bij die stollingen de volume-veranderingen, welke uit 

 tweeërlei oorzaken optreden; er kristalliseert zilver uit eene gemengde 

 smelt, welke laatste eerst 5.5 ü / koper en ten slotte 28 °/ 

 koper bevat, en verder wordt het eutektikum vast. Ik laat 

 daarom eerst een opgave der dichtheidsveranderingen volgen, die 

 bij zilver-koper legeeringen in het spel zijn en waarover gelukkig 

 reeds voldoende waarnemingen bestaan. Door Roberts Austen *) 

 zijn op bijzondere pyknometrische wijze de dichtheden bepaald 

 van gesmolten zilver, koper en van hun eutektikum; uit de bekende 

 dichtheidswaarden dierzelfde stoffen bij gewone temperatuur laten 

 zich die, welke gelden voor hoogere temperaturen, afleiden met 

 behulp van de uitzettingscoetficienten volgens Ie Chatelier 2 ). JVIen 

 verkrijgt dan voor de dichtheden bij gelijke temperaturen (bij over- 

 gang vast-vloeibaar ongeveer): 



') Proc. Roy. Soc. 23, 495, (1875). 

 *) Contributions à l'étude des alliages. Pag. 396. 

 Vorhand. Kon. Akad. v. Wetenscli. (1- Sectie). Dl. IX. ^2 



