22 LIQUATIE (ONGELUKSLACHTIGHEID) 



oogenblik dat aan de lange zijkanten, bij de stolling van het eerste 

 eutektikum een dun massief laagje is ontstaan, terwijl aan de korte 

 zijkanten dit reeds zwaarder is. Vanaf dat oogenblik komt de 

 inkrimping van dit geheel vastgeworden metaal in aanmerking, 

 waarbij het dan zeer goed begrijpelijk is (omdat de smalle zijkanten 

 steviger zijn dan de lange) dat een flauwe naarbinnen-buiging van 

 de beide zijvlakken vooral in 't midden zal optreden. Dit verschijn- 

 sel vindt nu vrij regelmatig bij de tinnen plaats, bij de pasmunt- 

 tinnen (die het dunst zijn) zeer zwak, iets sterker bij die van een 

 gehalte 0.945. Zoo gaven diktemetingen aan een tin der laatste 

 soort, genomen op afstanden van telkens 5 niM., van ééne zijde 

 tot de andere, de waarden: 



12.21, 12.17, 12.13, 12.11, 12.07, 11.85, 11. SO, 11.97, 

 12.01, 12.06, 12.05, 12.10, 12.16 mM. 



Dus een duidelijke inzinking van 0.4 mM. in 't midden. Deze 

 bewerkt eene geringe vermindering van de vloeistofbeweging in 

 het centrale gedeelte van boven naar beneden. 



3°. In gegoten legeeringen, zooals de hier besprokene, gelijk 

 trouwens veel algemeener, komen in mindere of meerdere mate 

 poriën voor, van mikroskopische afmetingen tot dezulke die met 

 het bloote oog duidelijk zichtbaar zijn. In vergelijkbare gietstuk- 

 ken blijkt de talrijkheid van dit optreden (ook de grootte der poriën) 

 afhankelijk te zijn van een aantal omstandigheden, als snelheid van 

 afkoeling, samenstelling der legeering e. a. zonder dat het nog 

 voldoende zeker bekend is, hoe de juiste vorm dezer afhan- 

 kelijkheid is. Bij het hier onderzochte materiaal was opvallend 

 de afwezigheid van poriën in de buitenste lagen, terwijl zij dikwijls in 

 de meer naar het midden gelegen gedeelten veel voorkwamen. 



Ook was hun optreden talrijker bij de legeering met het gehalte 

 0.636 dan bij dat van 0.945. Maar hoe het zij, bevreemdend is 

 dit voorkomen geenszins waar het geheele stolproces, vanaf het 

 oogenblik dat een vaste buitenlaag is geformeerd, begeleid wordt 

 door samentrekking van het daarbinnen liggende materiaal , die vol- 

 ledig en snel slechts wordt geneutraliseerd door toevoer van hoogere 

 lagen zoolang de dunvloeibaarheid van de toestroomende legeering 

 dat mogelijk maakt. Gebeurt dit onvolkomen dan moeten er lucht- 

 ledige kleinere of grootere holten het gevolg daarvan zijn. Als voorbeeld 

 moge Fig. 6 dienen, een photo van een vertikale doorsnede over 

 het midden van een deel van een munttin (gehalte 0.636), welk 

 vlak eenigszins gepolijst en met fijne houtskool ingewreven werd. 



Overgaande tot de meer directe gevolgtrekkingen uit de boven 

 gegeven voorstelling van het mechanisme der stolling als oorzaak 



