26 



LIQUATIE (ONGËLiJKSLACHTLGHElD) 



tinnen, zoowel van de legeering niet een gehalte van + 0.945 als 

 dat van + 0.636, maar zoodanig dat met zekerheid de volgorde 

 bekend was van den tijd waarin de stolling van telkens 4 soorten 

 overigens gelijk materiaal, had plaats gevonden. Die volgorde toch 

 was af te leiden uit de omstandigheden van het gieten. 



Bij de eerste reeks proeven was het gemiddeld gehalte van het 

 materiaal 944.74 dnizendsten, bij de tweede reeks 635.6 duizendste. 

 In elke reeks 4 variaties: 



I. Gegoten in een kouden ijzeren gietvorm. Van de verkregen 

 tin werd het onderste gedeelte genomen dat wel zoo snel gestold 

 is als praktisch uitvoerbaar is. 



II. Van dezelfde tin als sub I werd materiaal genomen ongeveer 

 ter halver hoogte van de tin; de stolling kan niet dezelfde snel- 

 heid gehad hebben. 



III. In denzelfden gietvorm werd gegoten nadat deze eenigszins 

 was voorgewarmd. Er werd weder een deel der legeering genomen ter 

 halver hoogte van de tin. Stollingsduur noodzakelijk lager dan sub 11. 



IV. Een tin van dezelfde afmetingen, gegoten niet in ijzeren 

 vorm, maar in zand. Nog langzamer bekoeling. 



De gietvorm was bij de I e en bij de 2 e serie dezelfde. 



Bij elke proef werd nu bepaald het gehalte van proefmetaal, I e 

 genomen uit het midden van het voorhanden stuk der tin; 2 e ge- 

 nomen in een laag van 1 mM. dik, rondom van hetzelfde stuk. 

 Het laatste gehalte noem ik a, het eerste c. De bovengenoemde 

 gehalten der smelt s. 



Dan geeft de volgende tabel van beide seriën en elk der 4 proe- 

 ven de waarden a, c, de onderlinge gehalteverschillen en die niet s. 









Gemiddeld 

















gehalte 



Gehalte 













Proef 



der buiten- 

 zijde 

 a 



in het 



centrum 



c 



s — a 



c — s 



c — a 



I e 



Serie 



I 



943.9 



945.0 



0.8 



0.3 



1.1 



Gehalte 



der smelt- 



11 



942.56 



947.5 



2.2 



2.8 



5.0 





944 74 



Ui 



942.04 



947.2 



2.7 



2.5 



5.2 







IV 1 ) 



944.97 



946.0 



— 0.2 



1.3 



1.0 



2 e 

 Gehalte 



Serie, 

 der smelt : 



I 

 II 



635.55 

 636.18 



635.0 

 634.9 



0.0 5 

 — 0.6 



—0.6 



-0.7 



— 0.5 5 

 — 1.3 



s — 



635 6 



111 



63S.6 



623.8 



—3.0 



— 11.8 



—14.8 







IV 



637.02 



632.2 



—1.4 



—3.4 



—4.8 



*) Nog op een ander geval van nog veel langzamer stollen van deze smelt dan bij IV 

 kom ik nader terug. Niet hier omdat door geheel andere omstandigheden der proef de 

 vergelijking onjuist zou zijn. Daarbij komt intussclien een nog veel geringere liquatie voor. 



