VAN BENAI11E METAALLEGEERINGEN. 27 



Ik acht deze uitkomsten bij uitstek gunstig wegens hunne vol- 

 ledige regelmatigheid. In elk der 2 seriën opklimmende van proef 1 



tot IV, dus tevens in duur van den stollingstijd, gaat de totale 

 liquatie (c — a), zijnde het verschil van centrum en buitenlaag, zoo- 

 wel als elk harer componenten, dat zijn de gehalteverschillen aan 

 buitenzijde of in het centrum met het oorspronkelijk gehalte, eerst 

 geregeld en zonder eenige uitzondering toenemen en later weer afne- 

 men. Ook zijn weder de teekens dier verschillen bij het hooge zilver- 

 gehalte en bij het lage tegengesteld. En omdat de proefnemingen 

 vergelijkbaar zijn zoude men het haast wagen uit deze cijfers nog 

 de conclusie te trekken dat de maximale liquatie in de I e serie 

 merkbaar kleiner zal zijn dan in de tweede, hetwelk niets bevreem- 

 den ds heeft, zooals nog zal blijken. 



Deze eigenaardige betrekking, nu wel vastgesteld tusschen liquatie 

 en stollingsduur, zoodanig dat de eerste een maximumwaarde moet 

 hebben, leidde onmiddelijk tot een, naar mijne meening, interessant 

 resultaat. Zij geeft toch direct de verklaring voor het opmerkelijke 

 feit, boven vermeld, dat Roberts Austen een sterk verminderde 

 liquatie had gevonden bij zilver-koper met sterk verlengde stollings- 

 duur, hetgeen met de meer primitieve opvattingen omtrent het 

 stollingsproces evenzeer in strijd was als met de later door Matthey 

 gevonden resultaten. De oplossing is nu zeer eenvoudig; beide 

 onderzoekers hebben juist geëxperimenteerd; alleen Roberts Austen 

 heeft liquaties gemeten welke lagen, in Fig. 12 rechts van het 

 maximum, zooals bijv. b en c, terwijl Matthey met veel grootër 

 snelheid van stolling experimenteerende, een liquatie als bijv. van 

 het punt a links van het maximum heeft bepaald. 



Op gevaar af van te vergaande gevolgtrekkingen af te leiden uit 

 de verkregen resultaten waag ik het voor de overigens alleen qua- 

 litatief besprokene liquatie een numerieke betrekking af te leiden 

 die haar verbinden moet (bij de zilver-koperlegeeringen en analoga) 

 met de variaties in zilvergehalte der legeeringen. Dit kan dan slechts 

 hoogstens gelden voor de liquatie opgevat als gehalteverschil van de 

 buitenste lagen der legeering en het oorspronkelijk smelt-gehalte. 

 Deze is immers afhankelijk, zooals betoogd werd, van de verschui- 

 ving van eutektikum naar de buitenlagen ; de mate waarop dit ge- 

 schiedt hangt samen met den stollingstijd, maar één waarde ervan 

 zal berekend kunnen worden en wel de maximumwaarde die deze 

 liquatie zal kunnen bereiken. Geen grooter wijziging in gehalte is 

 toch in de buitenste laag der legcering te veroorzaken dan die, 



