44 LIQUATIE (ONGELIJkSLACriTTGHEID) 



geworden, waarvoor nauwkeurige analyses van veel waarde zijn l ). 

 Het is dan ook niet vreemd dat er speciaal over liquatie van zilver- 

 houdend lood een zeer groot aantal onderzoekingen zijn gepubli- 

 ceerd. Dat daarbij behalve de twee genoemde nog in geringere 

 mate andere metalen voorkomen behoeft niet te verhinderen, en dit 

 is hier inderdaad tenminste gedeeltelijk zoo, dat men de vraag 

 welke liquatie er qualitatief zal optreden reeds zonder proefnemin- 

 gen kan afleiden uit de kennis van de stolfignur zilver-lood. 



Nu doet zich hier het voor onze bespreking minder aangename 

 geval voor, dat van deze stolfignur, die voor een groot deel be- 

 kend is uit de onderzoekingen van Heycock en Neville 2 ) ongeluk- 

 kigerwijze het deel liggende in de onmiddellijke nabijheid van het 

 eutektikum slechts onvoldoende is kunnen worden onderzocht. Weliswaar 

 heeft men (ook H. en N. hebben dat gedaan) het onbekende stuk hunner 

 zilver-kromme dat juist door snijding met de loodkrom me de plaats 

 van het eutektikum moet aanwijzen, voorloopig ingevuld, maar vast 

 staat dit nog niet. Ik heb in Fig. 17«, hierbij gevoegd, dat 

 gedeelte der stollingskrommen overgenomen dat goed bepaald is. 

 Op de plaats van het hiaat missen de bepalingen, met de opmer- 

 kelijke verklaring van II. en N. dat daar geen stolpunt kon worden 

 gevonden [er werd niets van een stolling bemerkt, vóórdat later 

 de eutekt. temperatuur (303°) bereikt was]. Dit wijst namelijk op 

 een geval van onderkoeling, op het wegblijven van de kristallisatie 

 van het zilver zoodra men in de buurt, rechts van het ent. punt 

 komt. Dat zal vermoedelijk kunnen medehelpen tot het verklaren 

 van enkele vragen bij de stolling van de legeeringen die, wat hunne 

 samenstelling betreft juist in dit gebied behooren. Het is nu echter 

 nog niet gerechtvaardigd om uit Fig. 17a af te leiden dat het 

 eut. punt bij 4°/ zilver zoude liggen. Het zal evengoed merkbaar 

 hooger of lager gevonden kunnen worden. 



Die twijfel maakt het echter onmogelijk om reeds op dit oogen- 

 blik te bepalen hoe liquatie zich moet vertoonen , wanneer tenminste de 

 gehalten niet buiten dit onbekende gebied liggen. Zeker is het dat 

 bij gehalten van zilverhoudende loodbaren hooger dan het eutektikum 

 de buitenzijden voorzoover die, door aanraking met ijzeren gietvormen 

 het eerst gestold zijn, zilverarmer zullen zijn dan het centrum en 



*) Ook in de gewone analytische praktijk komt liet zeer dikwijls voor (onderzoek van 

 zilverertsen, lavuur, enz.) dat men te bepalen zilver verzamelt in een overmaat lood. 

 Wanneer daarbij nu voor het afdrijven van dien regulus een deel daarvan wordt genomen, 

 zooals wel gebeurt, dan is het op grond van liquatieversehijnselen niet onverschillig 

 op welke wijze men zulk een deel neemt. 



*) Trans. Roy. Soc. 189, 25. (1897). 



