2 GEOLOGISCHE RESULTATEN VAN EENIGE IN WEST-DRENTHE EN IN HET 



indeeling van het diluvium, over dit belangrijk vraagstuk geen licht verspreiden. 



Het is genoegzaam bekend, dat de conclusie, waartoe Klockmann door eene 

 studie der geschriften over het diluvium van het westelijk deel van Noord-Duitsch- 

 land kwam, niet in strijd was met de weinige gegevens, welke hij ten opzichte van 

 het Nederlandsen Diluvium aangaande dit vraagstuk kon verzamelen, nl. dat de 

 bovenste keimergel ten zuiden en ten westen van den benedenloop van de Elbe 

 ontbreekt. 



Sedert het verschijnen van Klockmann's verhandeling zijn wij ten opzichte 

 eener kennis van ons diluvium in vertikale richting een goede schrede verder 

 gekomen. Behalve een aantal kleinere verhandelingen heeft vooral het werk 

 van Dr. J. Lorié * over het diluvium van Nederland ons niet alleen met een 

 groot aantal feiten bekend gemaakt, welke den bouw van den diluvialen bodem 

 op een aantal punten van ons vaderland helder in het licht hebben gesteld, 

 doch het heeft tevens discussiën uitgelokt, die — hoewel zij helaas ! niet altijd 

 met die gematigdheid gevoerd zijn, welke wetenschappelijke strijdschriften 

 behooren te kenmerken — den onbevooroordeelden lezer een helder inzicht hebben 

 gegeven in de leemten, welke er nog in de kennis van het iS'ederlandsch 

 diluvium bestaan : meerdere bewijzen te verzamelen voor de afwezigheid in ons 

 land van een grondmoraine der tweede gletscherbedekking; de betrekking' tusschen 

 het Gemengde diluvium en de andere door Staring voorgestelde afdeelingen 

 dezer formatie nader vast te stellen ; door zorgvuldige waarnemingen op tal van 

 plaatsen na te gaan, of eene scheiding tusschen Zand- en Grintdiluvium al dan 

 niet nog recht van bestaan heeft, ziedaar eenige opgaven, waarmede de Neder- 

 landsche geoloog zich in de allereerste plaats zal hebben bezig te houden. 



Dat dergelijke onderzoekingen, vooral in een streek, waar zich eertijds de 

 zuidwestelijke grens der landijsbedekking bevond, gelijk Martin reeds zeer juist 

 heeft opgemerkt, talrijke bezwaren opleveren, zal door hem, die met de vormingen 

 der hedendaagsche gletschers ook zelfs maar oppervlakkig bekend is, ten volle 

 worden beaamd ; reeds uit het feit, dat aan den eenen kant de grondmoraine 

 zich niet op alle plaatsen van het gebied, dat eenmaal door het landijs bedekt was, 

 heeft kunnen ontwikkelen, terwijl aan den anderen kant de gletscherbeken van het 

 zich terugtrekkende landijs op sommige punten eene zoodanige erodeerende werking 

 konden uitoefenen, dat de grondmoraine totaal verwoest werd en vervangen 

 werd door zand- en grintafzettingen, die van tijdens de nadering van het 

 landijs gevormde afzettingen, niet te onderscheiden zijn — uit dit feit blijkt 

 reeds genoegzaam, dat een nauwkeurig onderzoek van een gebied van een 



* Uoiitributions a la geologie des Pays-Bas II et III (ArcMves Teyler, Serie II, T. III Première partie.) 



