OOSTELIJK DEEL VAN OVERIJSSEL VERRICHTE GRONDBORINGEN. 21 



slepen en van gletscherk rassen voorzien brok Beyrichienkalk in bovengenoemde 

 verzameling aannemen, dat deze silurische kalken uit eene grondmoraine afkomstig 

 zijn, de door den Ingenieur Halbertsma verrichte boringen hebben het bewijs 

 voor deze meening geleverd. 



Genoemde kalksteenfragmenten kwamen nu in boorpunt VIII te Wierden, 

 waar de grondmoraine, gelijk reeds gezegd, de aanzienlijke dikte van 16 M. 

 bezit, en waar zij aan de oppervlakte ligt, slechts uit een diepte van 10 — 16 M. 

 voor den dag, zoodat de keimergel er ook alleen in de diepste deelen kalkhoudend 

 is. Ik acht dit feit vooral daarom van belang, omdat hetzelfde verschijnsel 

 door mij ook in de grondmoraine onder Sneek * en in de eindmoraine aan de 

 zuidkust van Friesland f werd waargenomen en omdat daardoor voor het bestaan 

 van een baltischen ijsstroom in den aanvang van de eerste vergletschering, 

 welke Nathorst, de Geer, Lundbohm en Zeise zeer waarschijnlijk hebben 

 gemaakt en waarop van Calker § met het oog op de verspreiding der baltische 

 gesteenten in ons land gemeend heeft de aandacht te moeten vestigen, een 

 nieuw argument wordt bijgebracht. 



De talrijkheid der silurische kalkgesteenten in het diluvium van Groningen, 

 van de Gaasterlandsche kliffen, van Urk en Steenwijk en van het oosten van 

 Overijssel en hunne groote zeldzaamheid ' in de diluviale gronden ten westen 

 van de IJssel zouden dan misschien door een geringere uitbreiding van dezen 

 ouden baltischen stroom in ons land verklaard kunnen worden. Ten aanzien 

 van deze hypothese zou het zeker niet van belang ontbloot zijn, na te gaan of 

 de silurische kalken in laatstgenoemd gebied in eene grondmoraine liggen, dan 

 wel in gronden begraven zijn, die als de afzettingen der gletscher beken moeten 

 beschouwd worden. 



Doch niet alleen de aanwezigheid van Beyrichienkalkfragmenten in de grond- 

 moraine van het oostelijk deel van Overijssel hebben onze vroeger reeds uitge- 

 sproken meening omtrent den ouderdom der grondmoraine van het Skandinaafsch 

 diluvium bevestigd, ook het voorkomen in de Overijsselsche grondmoraine (boor- 

 punt VIII te Wierden en boorpunt IV van het Mekkelenberger veld) van 

 dezelfde uit het krijt afkomstige bryozoentakjes, welke wij in de Friesche grond- 

 moraine (Sneek, Leeuwarden, Grouw en Oenkerk) ** hebben aangetroffen, is zeker 



* //Uuaternaire ancien" blz. 126. 

 f Les escarpements du //Gaasterland" blz. 246, 



§ Die zerquetschten Gesckiebe imd die nahere Bestimmung der Groninger Moraneuablagerung. 

 {Zeitschr. d. Deutsch. geol. Gesellsch. 1889, blz. 356). 

 ** "Quaternaire ancien", 1. c, blz. 128. 



