£ DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



krijgen. Bij het Hollandsche duinzand * heeft men steeds de groote moeielijk- 

 heid, dat de vreemde mineralen slechts weinige percenten bedragen, welke dus 

 bijna in het niet verdwijnen tegenover het groote aantal kwartskorrels. Het 

 uitzoeken der vreemde korrels onder het mikroskoop is praktisch zoo goed als 

 onuitvoerbaar. Yfel kan men door herhaald slibben enkele der zwaarste mine- 

 raalkorrels afzonderen, doch het verlies hierbij aan lichtere korrels is zoo groot, 

 dat van een systematisch onderzoek op deze wijze geen sprake kan zijn. 



De eenige wijze, waarop het onderzoek met vrucht te doen is, is eene schei- 

 ding der mineralen naar hun soortelijk gewicht door middel van zware vloei- 

 stoffen. Eenige voorloopige proefnemingen overtuigden mij, dat niet alleen de 

 groote massa der kwartskorrels op die manier gemakkelijk te verwijderen was, 

 maar dat dezelfde methode ook nog op het onderzoek der overige mineraal- 

 korrels consequent kon toegepast worden. 



Door deze scheidingen naar het soortelijk gewicht te vereenigen met een 

 optisch onderzoek en mikrochemische reacties gelukte het mij inderdaad, de natuur 

 der meeste mineralen voorkomende in het duinzand van Nederland met eene — 

 naar ik vermeen — voldoende zekerheid te bepalen. 



Zoo wei met het oog daarop, dat een dergelijk systematisch onderzoek van een 

 zeezand tot nog toe niet is verricht, als daarop dat het onderzoek kan gelden 

 als een eerste proeve van een uitsluitend mineralogische studie van een gedeelte 

 van den bodem van Nederland volgens de in de laatste tijden zoo verbeterde 

 wijzen van mineraal-onderzoek, heb ik gemeend aan dit onderzoek de niet 

 onaanzienlijke hoeveelheid tijd en moeite, welke een eenigszins grondige behan- 

 deling van het vraagstuk onvermijdelijk met zich sleept, te moeten besteden f. 



Alvorens over te gaan tot de beschrijving der methoden van het onderzoek 

 en de verkregen uitkomsten, zij het mij veroorloofd, eenige algemeene opmerkin- 

 gen over de natuur der mineralen van het duinzand te mogen meedeelen, waarbij 

 ik voor een deel gebruik dien te maken van de eerst later vermelde uitkomsten. 



* Onderzoekingen over Nederlandsche zandsoorten hebben tot nu toe plaats gehad door P. Har- 

 ting (De Bodem onder Amsterdam, 1852), eu J. Bosscha Jzn. (Het Zanddiluvium in Nederland, 1879). 



f Ik acht het niet overbodig hierbij op te merken, dat het door mij verrichte onderzoek uit- 

 sluitend gericht is op de mineralogische samenstelling van het duinzand, en dat derhalve de behan- 

 deling van tal van andere hierbij optredende vraagstukken, als bijv. het onderzoek van het strand- 

 zand met de daarin voorkomende kleilaagjes of het nagaan der daarin aanwezige foraminiferen, 

 diatomeën, enz. (althans voorloopig) niet in mijne bedoeling ligt. 



