DE SAMENSTELLING VAN HET DÜINZAND VAN NEDERLAND. 3 



Onder de mineralen, die naast de kwarts als korrels in het duinzand kunnen 

 voorkomen, verwacht men in de eerste plaats zulke bestanddeelen der gesteen- 

 ten, die zeer hard en vast zijn, en moeielijk verweeren, bijv. als granaat, spinel, 

 staurolieth, toermalijn, magnetiet, terwijl men het voorkomen van minder harde 

 mineralen, als augiet en epidoot, reeds zou betwijfelen, en eindelijk zelfs gemak- 

 kelijk splijtbare, als veldspaat en hoornblende, of licht verweerbare, als olivien, 

 stellig niet zou vermoeden. 



De uitkomsten van het onderzoek leerden, dat deze redeneering onjuist is. 

 Zonder twijfel vormen de zeer harde en chemische bijna onaantastbare mineralen 

 een zeer belangrijk bestanddeel van het duinzand : de rijkdom aan granaten, het 

 voorkomen van staurolieth, van spinel, van zirkoon, en van verscheidene andere 

 mineralen, wier hardheid boven die van kwarts is gelegen, wijzen hierop. Enkele 

 dezer mineralen zijn zoo te zeggen onvernietigbaar. Zoo komt bijv. de zirkoon nog 

 in scherpe, fraai gefacetteerde kristallen voor. Als men berekent, dat deze 

 zirkoon, die aanvankelijk o.a. in granieten voorkwam en vervolgens waarschijn- 

 lijk in verschillende zandsteenen met kwartskorrels terecht kwam (men heeft 

 zirkoonkristallen in zandsteenen van verschillenden geologischen ouderdom ont- 

 dekt ; zoo zullen ook de zirkonen uit den zandsteen van het Rijnsche Devoon 

 opnieuw in het Hollandsche zeezand aanlanden), zoo kan men terecht dit 

 mineraal als bijna onvernietigbaar beschouwen, en begrijpen hoe het zich in 

 zanden steeds meer moet ophoopen. Hetzelfde geldt ook voor rutiel, spinel, 

 korund, enz. Aan deze mineralen is derhalve slechts een geringe beteekenis 

 toe te kennen voor de ontraadseling van de herkomst der duinzand-mineralen. 

 Wie zal kunnen nagaan, in welke verschillende soorten van sedimentaire ge- 

 steenten, die op hun beurt weer gedesagregeerd en in het zeealluvium als korrels 

 zijn terecht gekomen, zij hebben thuis behoord ? Hoe belangrijk zij uit een 

 mineralogisch (en ook chemisch) oogpunt zijn, geologisch bezitten zij weinig waarde. 



Naast deze buitengewone harde mineralen vindt men echter ook weeïcere, ja 

 zelfs gemakkelijk splijtbare, en chemisch gemakkelijk aantastbare mineralen in het 

 duinzand. Het sterkste voorbeeld hiervan, dat mij ook bij zijne ontdekking 

 zeer trof, is het voorkomen van een niet onaanzienlijk aantal Jcalkspaatkorréla, 

 die al de karakteristieke eigenschappen van dit mineraal (rhomboëdrische splijting, 

 tweelingsstreping naar — \ R, buitengewoon sterke dubbelbreking, opbruising 

 met zoutzuur) bezitten. Met het oog op het voorkomen der weeke kalkspaat- 

 korrels in het duinzand behoeft het geen verwondering te wekken, dat daarin 

 ook korrels van hoornblende (soms zelfs van vezelige actinolieth), van veldspaat 

 (zoowel monokliene als trikliene), van apatiet, en zelfs van olivien voorkomen. 



Wij zien hieruit, dat wij ons van de verbrijzeling der mineralen gedurende 



