DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 11 



vloeistof volbracht. De groote massa van het zand, dus de korrels lichter dan 

 3.0 wordt in een groot bekerglas met water uitgeloogd, om de kostbare vloei- 

 stof weer terug te winnen. 



De niet onaanzienlijke hoeveelheid zware korrels (s. g. >> 3.0) wordt na uit- 

 spoeling en uitkoking met water (met overslaan van de zware vloeistoffen 3.3 

 en 3.6) dadelijk in de eerste zware gesmolten zoutinassa gebracht, die een s. g. 

 van ca. 4.20 moet hebben, opdat alle amphibool-, pyroxeen- en granaatkorrels 

 drijven en slechts de rutiel-, zirkoon- en ijzerertskorrels bezinken. 



Wat de keus dezer zware gesmolten massa's betreft, zoo zijn er tot heden toe 

 nog niet veel voorgeslagen, welke zeer bruikbaar zijn : zij moeten namelijk de 

 twee eigenschappen, een groot soortelijk gewicht (ten minste boven 4.0 ge- 

 legen) en een laag smeltpunt (liefst beneden 100° C.) vereenigen. Van de tot 

 nog toe bekende (Pb Cl s , Hg J 2 -f- 2 K J, Ag N 3 en 2 Ag N 3 + 3 Ag J) is het 

 laatste met zijn hoog s. g. (ca. 5.0) en zijn laag smeltpunt (75° C.) nog het 

 bruikbaarst. Dit zilver-jodonitraat heeft echter de minder gewenschte eigenschap, 

 dat het niet door samensmelting met een lichtere stof tot een verlangd soorte- 

 lijk gewicht kan gebracht worden. 



Dit deed mij omzien naar een ander zeer zwaar en zeer gemakkelijk smeltbaar 

 zout en geloof ik een dergelijk gevonden te hebben in een dubbelzout van zil- 

 vernitraat en thalliumnitraat (Ag N 3 + Tl N 3 ). Dit heeft een zeer hoog 

 soortelijk gewicht, want zirkoon (s. g. 4.5) en brauniet (s. g. 4.8) drijven erop, 

 magnetiet (s. g. 5.2) echter zinkt, zoodat de dichtheid ongeveer 5.0 is. Het 

 smeltpunt is zeer laag, nl. 70° a 75° C, zoodat het op een waterbad makkelijk 

 gesmolten kan worden ; verder vormt het gesmolten zout een waterheldere, dun 

 vloeibare vloeistof. Eindelijk kan deze zeer gemakkelijk door vermenging met 

 andere stoffen tot een lager soortelijk gewicht gebracht worden. Aanvankelijk 

 bediende ik mij hiertoe van de analoge dubbelzouten K Ag N 2 6 (smeltpunt 

 125° C.) en (N H 4 ) Ag N 2 6 (smeltpunt 97° C), die er gemakkelijk in elke 

 verhouding mee samensmelten. Het toeval deed mij echter een veel eenvoudiger 

 verdunningsmiddel vinden, nl. een geconcentreerde oplossing van hetzelfde 

 Tl Ag N 2 6 , of, wat hetzelfde is, een weinig water, dat onmiddelijk met het 

 gesmolten zout een waterhoudende, geheel doorzichtige gesmolten massa vormt 

 (een zoogenaamde „durchwasserte Schmelze"), waarbij het s. g. daalt en tevens 

 het smeltpunt (50° a 60° C). Om deze massa op het verlangde s. g. te bren- 

 gen, brengt men er een zoogenaamde „indicator", d. i. een kristal of groot frag- 

 ment van een mineraal, bijv. rutiel, dat het juiste s. g. bezit, in en dampt nu 

 voorzichtig zeer weinig van het water weg, tot de indicator in de vloeistof 

 begint te stijgen of bij het omroeren zwevende blijft. Men brengt daarna de te 



