12 DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 



scheiden zandkorrels in de vloeistof en wacht tot zij zich scheiden in een drij- 

 vende en een zinkend deel. Dit gaat zoo snel, dat gedurende dien tijd het 

 s. g. der vloeistof niet merkbaar verandert. 



Op deze wijze werd ook de vrij kleine rutiel-, zirkoon- en ijzerertsgroep uit 

 het duinzand afgezonderd. De, zooals wij zagen, uit 1 kilo duinzand verkregen 

 hoeveelheid mineraalkorrels, die zwaarder waren dan 3.0 a 3.2, werden in 

 het gesmolten waterhoudend Ag Tl N 3 6 geroerd, dat gelijk een zwevende of 

 uiterst langzaam zinkende indicator van rutiel aantoonde, een s. g. van ca. 4.2 

 bezat. De groote massa der augiet-, hoornblende- en granaatkorrels bleven drij- 

 ven, terwijl de rutielen, zirkonen en het ijzererts bezonken. Hiermede was 

 altijd een weinig van de zwaarste granaten vermengd. 



De scheiding heeft het best plaats in een klein doch slank bekerglas (bijv. 

 van 2 cM. diam., 8 cM. hoogte), de verhitting het geschikst door een kleine vrije 

 vlam. Zoodra zich tusschen de stijgende en zinkende korrels een, bijv. 1 a 

 2 cM. breede, laag van heldere vloeistof heeft gevormd, laat men afkoelen, 

 breekt na de stolling het bekerglaasje van onderen stuk, zoodat de smeltkoek vrij 

 komt en smelt dit onderste gedeelte met de laag zware korrels los, hetgeen zeer 

 gemakkelijk gaat door een vrije vlam er mee in aanraking te brengen, en het 

 afdruipend zout in een ondergeplaatste glazen schaal op te vangen. 



Zoowel de lichte korrels als de zware reinigt men door uitlooging met heet 

 water. De oplossing van het kostbare Tl Ag N 3 6 wordt natuurlijk ingedampt 

 en weer watervrij gemaakt voor later gebruik. 



Wil men echter — zooals in mijn geval — de zware groep nog weer eens 

 scheiden, dan brengt men het afgesmolten Tl Ag N 2 6 met de zware korrels 

 in een nieuw bekerglas (of liever laat ze hierin dadelijk afdruipen) en verhit 

 nu eenigen tijd tot een indicator van zirkoon (s. g. 4.5) begint te zweven en 

 scheidt zoo opnieuw de lichte rutielkorrels (4.2 — 4.5) van de zware zirkoon- 

 en ijzerertskorrels. Men kan nu voor deze laatste het scheidingsproces nog eens 

 herhalen, bijv. tot een s. g. van 4.9 a 5.0, waartoe dan het dubbelzout geheel 

 watervrij moet zijn. Deze laatste scheiding vond ik echter minder geschikt en 

 beter door middel van een magneet te verrichten. 



Op de hierboven beschreven wijze werden dus de ijzerhoudende mineralen 

 van het duinzand, dus die, welke zwaarder waren 3.0, in groepen gescheiden. 

 Doch ook onder de lichtere, ijzervrije mineralen zijn nog verdere indeelingen 

 in groepen mogelijk. 



De kwarts heeft in zuiveren toestand een geheel standvastig soortelijk ge- 

 wicht van 2.650. Doordat hij echter zoowel lichtere als zwaardere insluitsels 

 bevat, moet men, om hem uit het duinzand te verwijderen, de kwartskorrels 



