DE SAMENSTELLING VAN HET DUINZAND VAN NEDERLAND. 17 



vangen door een eenvoudige en naar mij voorkomt betere handelwijze n.1. het 

 verbrijzelen der korrels in een agaten mortier en het bestudeeren der hierbij 

 ontstane fragmenten. Dit verbrijzelen mag slechts zoo ver gaan, dat elke korrel 

 in eenige kleinere stukken breekt en niet verder voortgezet worden: het fijn- 

 wrijven tot een poeder, zooals men bijv. gesteenten voor een chemische analyse 

 bereidt, moet vermeden worden : dit uiterst fijne poeder leert ons weinig of 

 niets. Doch de fragmenten, die het stuk drukken der korrels ons levert, ver- 

 schaffen ons onschatbare gegevens voor de juiste bepaling der mineralen. Voor- 

 eerst breken de mineralen tot zulke dunne schilfers, dat deze ongeveer in dikte 

 de mikroskopische gesteentepreparaten (V50 tot V100 millimeter) gelijk komen, 

 waardoor de polarisatiekleuren in de ons bekende sterkte optreden. Verder 

 zijn insluitsels en kristalstruktuur in deze dunne schilfers veel beter waar 

 te nemen dan in de dikke korrels. Het belangrijkste voordeel is echter, dat 

 de splijtbare mineralen tot rechtlijnig begrensde fragmenten vervallen, waar- 

 aan wij verder de optische eigenschappen veel beter kunnen nagaan. Ik behoef 

 hier slechts op veldspaat, kalkspaat en hoornblende te wijzen, die door deze 

 breking in fragmenten onmiddellijk met zekerheid herkenbaar zijn ; zoowel aan 

 hun vorm als aan de sterkte der dubbel breking en aan de grootte der uitdoo- 

 vingshoeken, die nu scherp aan de zuilvormige splijtblaadjes zijn te meten. — 

 Bij het bestudeeren van de kleine fragmenten der korrels is verder eene inbedding 

 in benzol of joodmethyleen nog van veel meer gewicht ter verhooging der 

 doorschijnendheid dan bij de gave korrels. 



Nadat eindelijk de verschillende mineralen, zoowel in korrels als in kleine 

 door verbrijzeling verkregen fragmenten, zoo veel mogelijk optisch bestudeerd 

 waren en hierdoor in de meeste gevallen een voldoend zekere bepaling verkregen 

 was, werd — indien dit mogelijk was — nog een chemisch onderzoek ingesteld. 

 Aan een volledig quantitatief of zelfs qualitatief onderzoek is hierbij niet te 

 denken. Het was ondoenlijk, de korrels hiertoe in zuiveren toestand bijeen te 

 zoeken tot een voldoende hoeveelheid ; aan den anderen kant was het chemisch 

 onderzoek der gemengde producten te weinig zeggend om de daaraan bestede 

 moeite te loonen. Zeer op hare plaats waren echter de mikrochemische reacties 

 op sommige der' meeste karakteristieke chemische bestanddeelen. Men kon 

 doorgaans met eenige moeite met een prepareernaald onder het mikroskoop of 

 met sterke loup een of meer korreltjes van een zelfde mineraal afzonderen voor 

 de vereischte chemische reactie. Op deze wijze gelukte het mij het kali-gehalte 

 der orthoklaaskorrels, de C0 2 -ontwikkeling met HC1 der kalkspaatkorrels, het 

 P2 Os-gehalte der apatietkorrels, het Ti 2 -gehalte der rutiel- en ilmenietkorrels 

 en het Zr 2 -gehalte der zirkoonkorrels aan te toonen. 



D 3 

 :natuurk. verh. der komnkl. akademie. deel XXIX. 



