20 DE SAMENSTELLING VAN HET DU1NZAND VAN NEDERLAND. 



De brekingsindex * (n = 1.52) is ongeveer dezelfde als die van kwarts, zoodat 

 ook de orthoklaaskorrels in canadabalsem gebed slechts een uiterst fijnen omtrek 

 en geen merkbaar relief bezitten. 



Verreweg het zekerste onderscheidingsmiddel voor orthoklaas levert ons de 

 uitstekende splijtbaar heid naar twee richtingen. Verbrijzelt men eenige korrels 

 der groep 2.50 — 2.60 in een agaten mortier en beziet men de schilfers na in- 

 bedding in canadabalsem of bevochtiging met benzol, zoo ziet men duidelijk 

 hoe de kwartskorrels tot onregelmatige fragmenten zijn gebroken, doch de or- 

 thoklaas tot scherpe rechthoekige splijtblaadjes. 



Gelijk bekend moeten splijtblaadjes van orthoklaas volgens de basis eene 

 parallelle uitdooving vertoonen, die volgens het klinopinakoïd een geringen 

 uitdoovingshoek (ca. 5°) ten opzichte der lengte-as (hier de kant P/M). Deze óf 

 kleine of evenwijdige uitdooving vertoonen ook inderdaad de splijtblaadjes der 

 orthoklaaskorrels. De polarisatiekleuren zijn nu wegens de geringe dikte (even- 

 als in de gesteenteslijpstukken) wit en grijs der l ste orde. 



Een zeer goed aantooningsmiddel van orthoklaas is, op chemischen weg de 

 daarin bevatte kali aan te wijzen. Men kan hiertoe een hoeveelheid der portie 

 2.50 — 2.60 oplossen en op den gewonen weg (als K 2 Pt Cl 6 ) het K 2 O aantoo- 

 nen, of wat scherper is, dit aan eenige weinige orthoklaaskorrels mikrochemisch 

 verrichten. Deze werden, na onder het mikroskoop uitgezocht te zijn, tot poeder 

 gewreven, in een weinig H Fl -f H 2 S 4 opgelost en de oplossing met een 

 druppel PI CU-oplossing in aanraking gebracht. De vorming van de bekende 

 geele oktaëders toonde het rijke K 2 O-gehalte aan. 



Het aantal orthoklaaskorrels in het duinzand is niet onaanzienlijk en in ieder 

 geval veel grooter dan het getal plagioklaaskorrels, die men in de kwartsgroep 

 (niettegenstaande zij zoo snel wegens hunne streping in het oog vallen) slechts 

 zeer zelden aantreft. Dit behoeft ons ook niet te verwonderen. De oorspronke- 

 lijke gesteenten toch, die het materiaal voor het Hollandsche duinzand hebben 

 geleverd, zijn. zooals door tal van karakteristieke mineralen beslist bewezen 

 wordt, voornamelijk granieten, gneissen en glimmerleien geweest. Nu is het 

 bekend, dat de veldspaat, die in deze gesteenten voorkomt, voornamelijk 

 orthoklaas is. Wel ontbreekt de plagioklaas in deze gesteenten nooit geheel, 

 doch in vergelijking met den kaliveldspaat is zijne hoeveelheid vrij gering. 

 De algemeen geldende petrographische regel : hoe kiezelzuurrijker de gesteenten 

 zijn, hoe rijker zij aan kali zijn, geldt ook voor de zure granieten ei» de zure 



Bij dubbelbrekende mineralen is hieronder steeds de gemiddelde brekingsindex te verstaan. 



